براى مسيحيان و يهوديان دوباره مقرر كرد « 1 » ، و فرمان تخريب معابد مسيحى ، يهودى و بودائى را داد . مغولان برخى از اين معابد را به شكل مسجد درآوردند « 2 » .
ساكنان مسلمان نيز كه پس از دهها سال فشار اينك احساس آزادى مىكردند « 3 » ، به تعقيب مسيحيان پرداختند ، كليساهاى تبريز و اردبيل ويران شد . مردم مسيحى كه با زنّار و يهودىها كه با پارچهيى زردرنگ به دور عمامه مشخص شده بودند « 4 » ، حتى جرأت نداشتند ، در معابر ظاهر شوند . بديهى است كه با پرداخت رشوه به مأموران جلوگيرى از برخى از خرابكارىها ممكن بود « 5 » .
علاوه بر آن برخى از مسيحيان را سخت شكنجه مىدادند . مىگويند جبلهاى سوم جاثليق كليساى نسطورى را از پا آويختند ، تا بدينگونه او را به بازگشت از مسيحيت وادارند « 6 » ، اما چون او ايستادگى كرد ، مبلغ 000 ر 20 دينار از او مطالبه كردند . او گريخت و خود را پنهان كرد . يكى از شاهزادگان مسيحى حامى او شد « 7 » .
ساكنان شهر مراغه ناگزير بودند ، پس از فرار او 000 ر 36 دينار كفاره بپردازند « 8 » .
رفتهرفته آزار و تجاوز به درجهاى رسيد ، كه غازان ناگزير شد آن را متوقف كند . در اين ميان جبلهاى سوم موفق شده بود با او مذاكره كند ( رمضان 695 ) ، و تكفور حاتم دوم پادشاه ارمنستان صغرى كه اعلام فرمانبردارى از غازان كرده بود ، به شفاعت همكيشان خود برخاست . بدينگونه فرمانى صادر شد ، و براى كسانى كه به كليساهاى مسيحى آسيب مىرساندند ، مجازات تعيين گرديد . از آن پس فقط تخريب معابد بودائى هنوز مجاز بود « 9 » . بدينترتيب از برخورد دو گروه دينى ساكنان
هامش
( 1 ) - ميرخواند ج 5 : 115 ؛ خواندمير ج 3 : 51 ؛ ابن فوطى 483 ص ؛Tasita 111.
( 2 ) - رشيد الدين / وين 284 ر ؛ وصاف / بمبئىBar Hebraeus 595 ; 324( 3 ) -Bar Hebraeus 593 f .( 4 ) - ابن فوطى 483 .
( 5 ) -Bar Hebraeus 595 f .( 6 ) -Kartlis chovreba I 430 ; Tasita 100 f .( 7 ) -Tasita 108 , 120( 8 ) -Tasita 109( 9 ) -Orbelian / Brosset 262 ; Bar Hebraeus 595 ; Tasita 115