در دوران فرمانروائى احمد برادر اباقا ، كه به اسلام گرويده بود ، مسيحيان در دربار نفوذ نداشتند . او مىكوشيد از اشاعهء مسيحيت جلوگيرى كند « 1 » ، و به همين سبب فرمان داد ، تا از كليساها مساجد بسازند « 2 » و ديگر حق طبابت اطباى مسيحى و يهودى را از درآمد اوقاف مسلمانان نپرداخت . ايلخان در سايهء تغيير دين توانسته بود ، با سلاطين مملوك رابطهاى قابل تحمل به وجود آورد ، اما به روايت ابو الفرج احمد در دين خود آنقدرها متعصب نبود « 3 » . اگرچه احتمال مىرود ، كه چون ابو الفرج را در دربار ايلخان به گرمى پذيرفتند « 4 » و به وى آنقدر مهربانى نمودند ، كه او ايلخان را دعا كرد و برايش نماز خواند ، اينطور اظهارنظر كرده باشد . در زمان فرمانروائى احمد جبلهاى سوم را به اتهام شركت در توطئهاى محاكمه كردند ، اما او آزاد شد « 5 » .
اين واقعه خود نشانهء آن است ، كه اوضاع تا چه اندازه تغيير كرده بود .
فرمانروائى احمد فقط دو سال دوام يافت ، و جانشين وى ارغون كه بودائى و دشمن مسلمانان بود ، در برابر مسيحيان رفتار پدرش اباقا را پيش گرفت . مىگويند ارغون در زمان جنگ سلف خود را ، به خاطر آنكه در جوانى پيرو مسيحيت بوده است ، مورد سرزنش قرار داده است « 6 » . اربليان گزارش مىدهد ، كه مسيحيان در سال 1283 م . در حالى كه ارغون دچار وضع بحرانىاى شده بود ، به كمك او شتافتند . از اين گزارش مىتوان رابطهء ايلخان را با پيروان مسيح به خوبى دريافت « 7 » .
در زمان سلطنت ارغون ، كه جبلهاى سوم در سال 1285 م . « طبق وظيفهء مسيحيان در مورد به رسميت شناختن فرمانرواى دنيوى » او را تعظيم و تكريم كرد « 8 » ، آخرين دوران خوشبختى مسيحيان مشرق زمين آغاز شد . ايلخان فرمان داد ، در نزديكى
هامش
( 1 ) -Tasita 41( 2 ) -Haytonus 312 f .؛ وصاف / هامر ج 1 : 225 ص ب .
( 3 ) -Bar Hebraeus 548؛ ابو الفرج 506 . - ر ك : مفضل ج 2 : 499 .
( 4 ) -Bar Hebraeus , Kirchg . III 453( 5 ) -Tasita 41 , 43( 6 ) -Blochet , Intr . 229 nach Haytonus( 7 ) -Orbelian / Brosset 238( 8 ) -Tasita 45