آنميان كشته شد « 1 » . چون طرفداران خليفهء مقتول به سال 1258 م . به بغداد حمله كردند ، بديهى بود ، كه نخست مسيحيان را قتل عام خواهند كرد « 2 » ، و هنگامى كه سپاهيان مصر بر دمشق دست يافتند ، مسيحيان آن شهر بار ديگر به سرنوشتى مشابه آنچه در بغداد گذشته بود ، دچار شدند « 3 » . در درهء نيل نيز خشم مسلمانان بر عليهء مسيحيان از نو دامن گرفت : الملك الظهير سلطان مصر در سال 663 ه . ق . به اين بهانه كه قبطيان موجب آتشسوزى شدهاند ، گروهى از آنان را گردن زد « 4 » . در شهرهاى سرحدى سوريه و آسياى صغير انتقامجوئى كاملا متداول بود . چون الملك الظهير در سال 1277 م . بسيارى از مسيحيان آسياى صغير را به اين دليل ، كه آنان فرمانرواى مغولان را تقويت كردهاند ، كشت « 5 » ، اباقا نيز عدهء كثيرى از مسلمانان قيصريه را به قتل رساند ، چون آنان با آغوش باز از سلطان مملوك استقبال كرده بودند « 6 » .
هلاكو نهتنها به مسيحيان اجازه داد ، كه ناقوسهاى كليسا را به صدا درآورند « 7 » ، - حقى كه در كشورهاى مسلمان تا آن هنگام از آنان سلب شده بود - بلكه در مراسم عبادت آنان نيز شركت مىكرد ، بهخصوص در كليساهائيكه به فرمان همسر او دقوز - خاتون ساخته شده بود « 8 » ، و حتى با بسيارى از روحانيون عاليقدر روابط دوستانه داشت .
او همچنين فرمان داد ، تا در سال 1258 م . در بغداد كليسائى در اختيار مكيكا جاثليق نسطورى بگذارند ، كه در آن براى اين پيشواى مسيحى و اعقاب وى دعا شود « 9 » .
هلاكو ضمنا قصر دواتدار كوچك را كه در كنار رود دجله واقع بود ، به اين پيشوا داد تا در آن مسكن كند « 10 » ، و نيز به مسيحيان اجازه داد كه به جاى سجده در برابر او
هامش
( 1 ) -Bar Hebraeus , Kirchg . III 405( 2 ) - جوزجانى 433 .
( 3 ) - مقريزى / كاترمر ج 1 : 1 ، 108 .
( 4 ) - ابن اياس ج 1 : 104 .
( 5 ) - مفضل ج 2 : 431 .
( 6 ) - مقريزى / كاترمر ج 1 : 2 ؛ 145 ؛ مفضل ج 2 : 436 ص ب .
( 7 ) -Camcean / Klaproth 292( 8 ) -Tasita 90 f .( 9 ) -Tasita 114( 10 ) -Maris , Amri et Slibae . . . II 120 f .؛ ابن فوطى 484 ؛ عمرى / قسطنطنيه 66 ر ؛Tasita 33