همين زمان بود ، كه سلاطين مملوك قصد داشتند آخرين پايگاههاى دول مسيحى مغربزمين را در خاور نزديك به تصرف خود درآورند . سپاهيان محافظ قلاع و شهرهاى مسيحى بستگان ايلخانان بودائى را نزد خويش مىپذيرفتند « 1 » ، و رسولان بسيارى ميان اروپا و اردوى ايلخانان رفتوآمد داشتند ، كه بعدا دربارهء آن بيشتر سخن خواهيم گفت .
چون هلاكو به قصد تسخير قلاع اسماعيليه حركت كرد ، تكفور حاتم اول پادشاه ارمنستان صغرى نزد منكو شتافت ، تا اتحاد با قاآن را تجديد كند ( 652 ه . ق . ) و به اين ترتيب كشورش را از حملهء سپاهيان مغول مصون دارد . قاآن به شاه ارمنستان امتيازات بسيار ارزندهاى داد ، و از جمله كليسا را در قلمرو وى نيز از پرداخت ماليات معاف كرد « 2 » . شاه ارمنستان ضمنا متعهد شد ، كه سپاهيان ارمنى را در اختيار هلاكو قرار دهد . هيتونوس گزارش مىدهد ، كه تكفور در محضر منكو ابراز اميدوارى كرده است ، كه سپاهيان مغول به بغداد حمله كنند ، و قاآن روى موافق نشان داده است ( چون اين حمله بههرحال موردنظر هلاكو بود ) اما در مورد گزارشهاى اين مورخ « 3 » بايد بسيار محتاط بود .
مدت كوتاهى پس از سفر تكفور مقر خليفه به دست مغولان افتاد ( 4 صفر 656 ) و بدينگونه فرصت مناسب براى همكارى مسيحيان سوريه و مغولان فرارسيده بود .
وضع روحى مسيحيان را از گزارشهائى كه به ما رسيده است ، مىتوان دريافت ، چون خليفه ابن دنها روحانى نسطورى را در سال 1256 م . جاثليق كليساى نسطورى كرد ، مخالفان اين روحانى به اين بهانه كه وى با مغولان ارتباط دارد ، و دو برابر مبلغى را كه به خليفه جهت انتصاب به اين سمت پرداخته است ، از خان مغول خواهد گرفت « 4 » ، با
هامش
( 1 ) - مفضل ج 1 : 372 .
( 2 ) -Maslatrie I 346 f . ; Haytonus 297 ; Zyriak 467؛Rohricht , Regesta 419 f . , Nr . 1211( 3 ) -Dardel 11 f . ; Haytonus 297 f .( 4 ) -Bar Hebraeus , Kirchg . III 423 f .