ناخوانده ) از آنرو اينچنين نام گرفت ، كه در سفرى به مغولستان به دنيا آمد « 1 » . اسامى قبايل مغلوب را نيز بر كودكان مىگذاردند ؛ همچنين گاهگاه نام قبايلى بر كودكان گذارده مىشد ، بىآنكه رابطهاى وجود داشته باشد « 2 » . دادن نام يكى از دوستان پدر به نوزاد نيز متداول بود « 3 » .
اما اين گونه گزارشها اغلب كوششهائى تصنعى براى توجيح كلماتى است ، كه معنى و ريشهء آن را نيافتهاند . به اين سبب بايد در تفسير نامها ، خصوصا نام خربنده احتياط كنيم . حافظابرو گزارش مىدهد ، كه الجايتو پيش از آنكه خربنده ناميده شود ، بغا و تيمور نام داشته است « 4 » . اين روايت ، از اعتبار گزارش ابن بطوطه كه بر پايهء فرهنگ قومى مغولان استوار است ، مىكاهد . گذشته از اين مىدانيم ، كه او را با نام نيكلا غسل تعميد دادهاند . احتمال مىرود ، كه او علاوه بر اين نام مسيحى نامى مغولى نيز داشته است . اما اينكه منابع اسلامى از جريان غسل تعميد الجايتو ذكرى نمىكنند ، ما را نسبت به ساير گزارشهاى آنان نيز دربارهء دوران طفوليت وى مشكوك مىسازد . شايد روايت حافظابرو را بتوان آخرين نشانهء اين فكر دانست ، كه الجايتو را پيش از آنكه اينگونه ناميده شود ، نام ديگرى بوده است .
تغيير نام بهطوريكه ديده شد ، اصولا يكى از مشخصات مغولان ( و بسيارى از اقوام ديگر ) است . چون گمان مىرفت ، كه نامى بر انسانى آمد نكرده است « 5 » ، آن را عوض مىكردند ، و يا هنگامى كه يكى از مشاهير پيش از رسيدن به سن پيرى درمىگذشت ، نهتنها اطلاق نام وى بر نوزادان ممنوع مىگشت « 6 » ، بلكه به همنامهاى او
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 89 ؛ ميرخواند ج 5 : 42 ؛Vladimircov , Obsc . stroj 52( 2 ) - رشيد الدين / برزينa156 ؛Pelliot , Papes c 33 , Anm . 2( 3 ) - حتى در زمانى كه مغولان دين اسلام را پذيرفته بودند ، كاشانى 34 ر .
( 4 ) - حافظابرو 2 چ . - ر ك : كاشانى 12 ر و چ .
( 5 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 2 ( اوكتاى در اصل نام ديگرى داشته است ) رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 213 ص ب . ( تولى ، آخرين پسر چنگيز خان نخست چون عمويش اوتكين نام داشت ) .
( 6 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 7 ، 362 .