نواده و جانشين قوبيلاى سرسختانه مقاومت كرد ، و دين بودا را دوباره نپذيرفت « 1 » .
تيمور سرانجام در يك قوريلتاى دين تازهء آنندا را تأييد كرد « 2 » ، چه بيشتر سپاهيان او نيز دين اسلام را پذيرفته بودند .
كردار غازان تكاملى را كه در جريان بود ، تسريع كرد : تشرف مغولان ( و تركان غيرمسلمان ) به دين پيامبر اسلام . اغلب مغولانى كه تا اين موقع پيرو دين مسيح و يا بودا بودند ، به اسلام روى آوردند « 3 » . ناگفته نماند ، كه تمام مغولان در اين هنگام مسلمان نشدند « 4 » : واحدهاى سپاه اويرات ( تعدادشان را 000 ر 10 نقل كردهاند ) كه تحت فرماندهى بايدو بودند ، با شنيدن خبر پيروزى غازان در حوالى الرحبه از رود فرات گذشتند « 5 » و در خدمت سلطان مملوك درآمدند . آنها در آغاز رخصت يافتند ، كه به دين خود باقى بمانند . آنان و يا اخلافشان مدتها بعد دين اسلام را پذيرفتند « 6 » . گذشته از آن تا دهها سال بعد هنوز شاهزادگانى « 7 » مؤمن به دين مسيح بودند . اما اين خبر كه ارپه خان مسيحى بوده است - بخصوص باتوجه به منبعى كه آن را نقل مىكند « 8 » - بسيار ناصحيح به نظر مىرسد .
پيروزى غازان فرمانرواى مسلمان ، دين بودا را يكباره ريشهكن كرد . معابد بودايى چپاول و ويران شد ، و يا آن را به شكل مسجد درآوردند « 9 » . به روحانيان اين دين تكليف شد ، كه يا دين اسلام را بپذيرند و يا ايران را ترك كنند ، و تذكر آنان مبنى بر اينكه ارغون پيرو دين بودا بوده است ، سودى نبخشيد « 10 » . اما به نظر مىآيد ، كه در
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / بلوشه 599 ص ب .
( 2 ) - رشيد الدين / بلوشه 601 .
( 3 ) - مفضل ج 2 :
589 ، ج 3 : 37 ، حاشيهء 1 ؛Bar Hebraeus 596( 4 ) - ر ك : نامهء نوروز به مصر : مير - خواند ج 5 : 117 .
( 5 ) - مفضل ج 2 : 289 .
( 6 ) - مقريزى / كاترمر ج 2 : 2 ، 29 ؛ ابو الفدا ج 5 : 128 .
( 7 ) - شاهزاده ارنجن در سال 1311 م . مىگويد ، كه پدر و مادر و نخستين همسر وى در كليساى دير مراغه مدفون هستند :Tasita 203( 8 ) -Samuel von Ani in : Doc . Hist . Crois . - Doc . Arm . I 468( 9 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 602 .
( 10 ) - رشيد الدين / وين 284 ر .