غازان به فرمان پدرش تربيت بودائى يافته ، و تا سال 694 ه . ق . به تقويت اين دين پرداخته بود « 1 » . وى سپس پى برد ، كه چنانچه خود را با شرائط زمان سازگار كند ، اميد موفقيت مىرود ، و به اين ترتيب حاضر به تغيير دين شد ( نام اسلامىاش محمود است ) . غازان در اول شعبان 694 ه . ق . در محضر شيخ صدر الدين ابراهيم حموى در فيروز كوه به دين اسلام تشرف يافت « 2 » : واقعهاى بس مهم در تاريخ مغولان در ايران .
تشرف غازان به دين اسلام نشان مىدهد ، كه اوضاع تغيير يافته بود . رفتهرفته گروههاى كثيرى به دين اسلام ايمان آورده بودند ، و اين خود مبين تكاملى بود ، كه مىرفت صورت پذيرد . گذشته از آن پى مىبريم ، كه اقدام فرمانرواى جديد و روى - همرفته رفتار مذهبى ايلخانان تحت تأثير مقاصد سياسى قرار داشت . در اين ميان نهتنها وضع در ايران تغيير كرده بود ، بلكه قاآن قوبيلاى ، عم بزرگ غازان نيز به سال 1294 م . در دايدو ( حوالى پكن ) جان سپرد . جانشينان وى ديگر نزد فرمانروايان ايران وجههاى نداشتند ، اگرچه احساس بستگى و خويشاوندى ميان آنان بهيچوجه از بين نرفته بود . غازان با رو برگرداندن از دين بودا روابط مستقيم را با دربار قاآن قطع و استقلال عمل خود را ، كه در نظرش اهميت و ارزش فراوان داشت ، بارى ديگر هويدا ساخت ، بىآنكه بيم مقاومت و مخالفت از جانب دربار چين داشته باشد . خبر تغيير دين غازان نيز چون تشرف احمد به اسلام بهيچوجه مورد تأييد قاآنهاى چين قرار نگرفت « 3 » .
سرمشق غازان در شاهزادگان ديگر مغول نيز بىاثر نبود . شاهزاده آنندا نوادهء قوبيلاى « 4 » ، كه حاكم تنگوت بود ، به دين اسلام گرويد ، و در برابر تيمور قاآن
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 278 ر .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 258 ر ؛Kartlis chovreba I 419؛ ميرخواند ج 5 : 113 . - ر ك : مفضل ج 1 : 394 وTasita 125.
( 3 ) -Blochet , Introd . 231( 4 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 262 .