مادر منكوقاآن و تعدادى از همسران او « 1 » ، دقوز خاتون همسر هلاكو و عدهاى ديگر مسيحى بودند . مريم دختر ميخائيل هشتم امپراطور بيرانس ، كه به عقد اباقا درآمد ، پيرو كليساى يونان « 2 » بود . يكى ديگر از همسران اباقا به نام قداى خاتون ، كه اصلش مغولى بود ، نيز از كليساى نسطورى پيروى مىكرد . اين وضع پس از سال 694 ه . ق .
نيز براى مدتى طولانى پايدار ماند « 3 » .
اين زنان نهتنها خود معتقد به مسيح بودند ، بلكه دستور مىدادند كه فرزندانشان غسل تعميد شوند ، و به اين ترتيب دو تن از ايلخانان در دوران طفوليت خود - هردو به نام نيكلاى - مسيحى بودهاند . اين دو تن احمد كه در غسل تعميدش شك است « 4 » ، و الجايتو « 5 » ، كه مادرش ارگون خاتون او را در دوران كودكى به حضور جبلّها جاثليق كليساى نسطورى برده بود ، هستند « 6 » .
وضع در مورد بزرگان مغول نيز به همين منوال بوده است : مسيحيان و پيروان دين بودا اكثريت داشتند ، و مسلمانان در اقليت بودند . ناگفته نماند ، كه در آن هنگام برخى از اركان دولت ، كه اصلشان مغولى و يا ترك بود « 7 » ، اسلام را پذيرفته بودند ( از جمله بركه خان دشت قپچاق ) « 8 » ، گرگوز حاكم « 9 » و سردار كهتى ، كه در سال 1261 م به مناسبت انعقاد قرارداد صلح با فرمانروايان ماردين به اسلام گرويد « 10 » . ضمنا نقل اين
هامش
( 1 ) -W . V . Rubruck / Wyngaert 259 - 264( 2 ) -Bar Hebraeus 521 f . , 593؛Dolger I , 3 , Nr . 1900 , ; Bar Hebraeus , Kirchg . III 461 ; Pachymeres I 174 f . Vartan 309 ; Zyriak 508 ; S . 40 ; Nr . 1932 , S . 47؛ ابو الفرج 497 .
( 3 ) -Bar Hebraeus 539 f .( 4 ) - ابو الفدا ج 5 : 62 ؛Haytonus 312( 5 ) -Golubovich II 73 , III 96 - 99 ; Tasita 88( 6 ) -Haytonus 330 - 332 ; Tasita 148( 7 ) - تا آنجا كه از روى نامهاى آنها مىتوان قضاوت كرد .
( 8 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 262 ؛ جوينى ج 1 : 18 .
( 9 ) - به روايت جوينى ج 2 : 241 وى كمى پيش از قتلش دين اسلام را پذيرفت .
( 10 ) - مفضل ج 1 : 416 .