و بدر الدين مسعود فرزند فلك الدين حسين قيّم او شد . به دستور الجايتو لرستان را تقسيم كردند ، و در اين تقسيمبندى دلار به بدر الدين و انجو به عز الدين رسيد . بدينگونه لرستان كوچك ضعيف و ناگزير به اطاعت از فرامين مغولان گرديد . پس از مرگ عز الدين در سال 716 ه . ق . همسر او دولت خاتون جانشينش شد ، اما بلافاصله سلطنت را به برادر خود عز الدين سپرد ، و با فرمانروائى عز الدين خانوادهء جديدى بر تخت سلطنت خرمآباد جلوس كرد « 1 » . پس از عز الدين پسرش شجاع الدين محمد ( سال 730 ه . ق . ) جانشين او شد ، و تا سال 770 سلطنت كرد ، و بدينگونه شاهد زوال فرمانروائى مغولان در ايران گرديد « 2 » .
گيلان
گيلان تنها منطقهء ايران بود ، كه مستقل ماند و مغولان حتى ظاهرا هم نتوانستند سررشتهء فرمانروائى آن را با ارسال حاكمى ( چون فارس ) به دست گيرند « 3 » . اين سرزمين داراى آبوهوائى مرطوب و گرم است ، و مغولان نمىتوانستند اين آبوهوا را تحمل كنند . از آن گذشته كوههاى مرتفع گيلان را از قسمتهاى ديگر ايران جدا مىكند . سپاهيان مغول از مازندران نيز فقط براى حمله به قسمتهاى ديگر ايران گذشتهاند .
پس از حملهء نافرجام سپاهيان اباقا در سال 1275 م . به فرماندهى شيرامون بهادر « 4 » ، تنها الجايتو بود كه در سال 1307 م . كوشيد تا اين منطقه را تسخير كند . پس از پيروزيهاى مقدماتى سپاهيان ايلخان شكست خوردند ، و او ناگزير اين منطقه را تخليه كرد « 5 » .
هامش
( 1 ) - مستوفى 556 ص ب .
( 2 ) - ر ك :Zambaur 235( 3 ) - عمرى / كاترمر 297 ص ب ؛ حمد اللّه ج 1 : 162 .
( 4 ) -Kartlis Chovreba I 414. - احتمالا با لشكركشى سال 1307 اشتباه شده است .
( 5 ) - گزارش ( عمرى / كاترمر 296 ) در مورد لشكركشى هلاكو بىشك ناشى از اشتباه است ، چه سردار قتلغ شاه كه مورخ مذكور نام او را جزء سپاهيان هلاكو نقل مىكند ، فرمانده اصلى لشكركشى 1307 بوده است .