و نوادهء امير چوپان مقتول ، كه او را « حسن كوچك » و يا حسن چوپانى مىناميدند ، پس از حملهاى به طرابوزان « 1 » ، يكى از غلامان ترك خود را كه قراجرى نام داشت ، وادار كرد مدعى شود ، كه تيمورتاش است . اين قراجرى كه با تيمورتاش شباهت داشت ، گفت كه تا آن هنگام در زندان مصريان بوده و پس از فرار از زندان خود را مخفى كرده است . حسن بزرگ براى سركوبى تيمورتاش دروغى ، كه طرفداران زيادى يافته بود ، حركت كرد . اين دو سپاه نيز در 27 ذيعقدهء 738 « 2 » در نزديكى نوشهر التاغ با يكديگر روبرو شدند . سپاهيان محمد گول حيلهء دشمن را خوردند و محمد را ترك كردند .
در اين هنگام محمد دستگير شد و به قتل رسيد . سپاهيان حسن كوچك توانستند تبريز را تصرف كنند و به دستور آنان افراد قبيلهء اويرات شهر سلطانيه را يكسره ويران كردند . اما به زودى دروغ قراجرى فاش شد ، و وى در برابر سپاهيان معدود حسن بزرگ به سوى بغداد گريخت . حسن كوچك به گرجستان و افراد قبيلهء اويرات به اردوگاه خود در شرق رفتند ، و حسن بزرگ توانست سلطانيه را اشغال كند « 3 » .
ولى حسن كوچك با وجود شكستى كه خورده بود ، دست از كوشش برنداشت .
وى ساتى بك دختر ابو سعيد را ، كه نخست به همسرى چوپان و بعد به همسرى ارپه درآمده بود « 4 » ، و در اين هنگام همكارى نزديك با امير سورغان داشت ، وادار كرد تا مدعى سلطنت شود « 5 » . ساتى بك نمىتوانست پيش از زمستان براى نابود كردن حسن بزرگ
هامش
( 1 ) -Michael Panaretos bei Fallmerayor , Orig . - Frag . II , 17( 2 ) - بروايت حافظابرو . - ميرخواند و خواندمير 20 ذيحجه را نقل مىكنند .
( 3 ) - حافظابرو 58 ر تا 59 ر ؛ ميرخواند ج 5 : 162 ص ب ؛ خواندمير ج 3 : 79 .
( 4 ) - مستوفى ج 1 :
606 .
( 5 ) - مسكوكاتى كه بين سالهاى 739 و 741 در شهرهاى بغداد ، تبريز ، ارز روم ، تفليس ، خلاط ، بردعه ، سلطانيه ، بازار ، ماردين ، همدان ، كاشان ، اربك ، حصن ، تركان بنام وى ضرب شده ، موجود است .( Berliner Munzkabinett ; Brit . Kat . VI . , No . 301 - 318 , P . 103 - 106 , Frahn , Il - chah . , Nr . 217 , S . 538 , Frahn , op post . I , S . 104 , Nr . 10 c , d ; Markov 591 f . )