اين قلعه را پس از محاصره در روز يكشنبهء 13 شوال 712 تسخير كردند « 1 » . بهطورى كه المفضل مورخ مصرى گزارش مىدهد ، الجايتو پس از عقد قراردادى به علت كمبود آذوقه و بروز يك بيمارى مسرى ناگزير آن قلعه را ترك كرد « 2 » . حملهء متقابل مصريان ديرتر صورت گرفت « 3 » .
پس از اين لشكركشى در آسياى صغير نيز ناآرامى شروع شد . چون نيروى سلاطين سلجوقى آسياى صغير « 4 » رفتهرفته رو به كاهش بود و دولتهاى محلى ترك مىرفتند ، كه استقلال خود را به دست آورند ، در سال 714 ه . ق . قرامانها و تركمنها شورش كردند و براى مدتى كوتاه بر قونيه و ملطيه تسلط يافتند ، ولى امير چوپان علىرغم مصريان ، كه شورشيان را تقويت مىكردند « 5 » ، به كمك سپاهيان گرجى توانست به اين شورش پايان دهد « 6 » . دولتهاى محلى نيز براى مغولان ايجاد اشكال فراوان مىكردند ، چه نيروهاى مهاجم مغول هيچگاه نتوانسته بودند در مناطق كوهستانى موضعهاى استوارى براى خود بنا كنند « 7 » . مىگويند غازان يك بار قرامانها را سرسختترين دشمنان خود خوانده بود .
تصور نمىرود ، كه آنچه گذشت تنها علل قطع حملهء ايلخان به قلمرو مملوكان بوده باشد . كپك و يساور فرمانروايان ماوراء النهر با مصريان ارتباط برقرار كرده بودند ، و در آخر رمضان 713 از رود جيحون گذشتند « 8 » ، بوجاى كه با سپاهيانش در خراسان
هامش
( 1 ) - كاشانى 95 چ ،
( 2 ) - وصاف / بمبئى 610 ؛ حافظابرو 15 چ ؛ مستوفى ج 1 : 597 ص ب ؛ ابو الفدا ج 5 : 266 ص ب ؛ مفضل ج 3 : 227 - 222 ؛ خواندمير ج 3 : 67 . طبق گزارش وصاف عقبنشينى در آخر رمضان 713 صورت گرفت ، اما اين گزارش با منابع ديگر ايرانى و مصرى مغاير است .
( 3 ) - كاشانى 98 ر .
( 4 ) - ابو الفدا 98 چ .
( 5 ) - كاشانى 112 چ تا 113 چ . - در آن زمان ارمنستان صغرى نيز مورد هجوم مصريان قرار گرفته بود . الجايتو چوپان را به آن سامان فرستاد ، وى آخر رجب 715 بازگشت .
( 6 ) - اين خبر در 18 ربيع الاول 714 بدربار رسيد : كاشانى 110 ر ، 111 ر تا 112 ؛ ابو الفدا ج 5 : 288 ؛EI , III 218 ; Kartlis chovreba I 447.
( 7 ) - عمرى / تشنر 30 .
( 8 ) - كاشانى 139 ر ؛ مفضل ج 3 : 125 ص ب . - زدوخوردهاى پيش از آن در كاشانى 98 ر و بطور تفصيل در كاشانى 130 چ تا 136 چ ذكر مىگردد .