چوپان قتلغ شاه را متهم مىكرد ، كه به خوبى از وى حمايت نكرده است ، در حالى كه قتلغ شاه اين تهمت را ناوارد مىدانست ، و مدعى بود ، كه چوپان در حمله به مصريان شتاب كرده است . غازان چند تن از اميران را سياست كرد و مجلس شور بىنتيجه از هم پاشيد « 1 » . لشكركشى غازان در جنوب غربى نيز با شكست روبرو شد ، و به اين ترتيب يكى از صحنههاى معروف تاريخ ايران دوباره تكرار گرديد .
بهطوريكه وصاف نيز تأكيد مىكند « 2 » ، غازان به خاطر جنگهاى غربى به امور شرق قلمرو خود آنطور كه بايد توجه نكرد ، و به اين سبب وقايع گوناگون فرمانروائى مغولان را در آن صفحات متزلزل نمود . كمى پس از قتل نوروز ، قتلغ خواجه ، يكى از پسران دوا شاهزادهء ماوراء النهر ، كه از نوروز شكست خورده بود ، موفق گرديد ، كه ظاهرا با 000 ر 50 سپاهى در نزديكى غزنين موضع بگيرد و بر آن نواحى و قسمتهائى از سيستان و بلخ تسلط يابد . شاهزادهء ماوراء النهر از آنجا چندين بار به هندوستان لشكر كشيد و غنائم بسيار به دست آورد . وى در سال 698 ه . ق . با 10000 سپاهى به فارس حمله برد و واحدهاى لشكر مغول را ، كه به فرماندهى تيمور بغاى در آنجا مستقر بود ، شكست داد ، و در 3 جمادى الثانى 699 شيراز را تصرف كرد « 3 » . سپاهيان ماوراء النهر تا كازرون پيش رفتند و هستى مردم را به تاراج بردند « 4 » . در آغاز به علت جنگهاى ايلخان با مصريان واحد كوچكى براى سركوبى شاهزادهء ماوراء النهر فرستاده شد « 5 » ، اما پس از پايان پيكارهاى مغرب ، خربنده برادر غازان به كمك فارس آسيبديده شتافت . سپاهيان مغول به سركردگى قداق و سونج تا شپورغان پيش رفتند و بر قتلغ خواجه چيره شدند ، و او را وادار به عقبنشينى كردند « 6 » .
غازان به سال 703 ه . ق . در اردوگاه زمستانى در بين النهرين بيمار شد ، و اين
هامش
( 1 ) - وصاف / بمبئى 414 .
( 2 ) - وصاف / بمبئى 417 .
( 3 ) - وصاف / بمبئى 348 ص ب .
( 4 ) - وصاف / بمبئى 371 - 397 .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 217 چ .
( 6 ) - وصاف / بمبئى 417 ص ب .