باب ششم : مطلق و مقيد
مسئله اول . معناى مطلق و مقيد
باب ششم از ابواب هفتگانهء مباحث الفاظ ، باب مطلق و مقيد است . در رابطه با مطلق و مقيد در اين كتاب در شش مسئله بحث مىكنيم .
مسألهء اولى از مسائل ششگانهء اين باب ، دربارهء معناى مطلق و مقيد است .
مىفرمايد : كلمهء مطلق ، در لغت عرب ، اسم مفعول از باب افعال است و مشتق از اطلاق است و اطلاق به معناى ارسال يعنى رها بودن و شيوع يعنى توسعه و گسترش داشتن است .
در مقابل مقيد كه اسم مفعول از باب تفعيل و مشتق از تقييد است و به معناى قيد داشتن و محدود بودن است .
تقابل مطلق و مقيد
تقابل ما بين اين دو هم ، تقابل عدم و ملكه است كه اطلاق ، عدم ملكه است و تقييد ، ملكه يعنى امر وجودى ، چنانكه سابقا بيان كرديم و در بحث بعدى هم در مسألهء ثانيه بيان خواهيم كرد .
در اصطلاح اصوليان ، مشهورترين تعريفى كه از قديم الايام براى مطلق و مقيد شده ، اين است : المطلق ما دل على شايع فى جنسه و المقيد بخلافه .
يعنى مطلق عبارت است از چنان لفظى كه دلالت مىكند بر معنايى كه اين صفت