عبيد الله همچنين كرد . عبد الرحمن بن عوف هم مالى كه معادل دويست اوقيه بود آورد ، سعد بن عباده و محمد بن مسلمه هم هر كدام مالى آوردند . عاصم بن عدى نود بار خرما صدقه داد ، عثمان بن عفان رضى الله عنه يك سوم لشكر را مجهز ساخت و او از مسلمانانى بود كه در اين مورد بسيار خرج كرد . به هر حال همهء هزينههاى اين لشكر فراهم شد به طورى كه مىگفتند نياز ديگرى ندارند . حتى بند مشكهاى آب را هم تهيه كردند . گويند : رسول خدا ( ص ) در آن روز فرمود : عثمان از اين پس هر كارى هم كه بكند زيان نمىكند .
نيكوكاران در انجام كار خير پيش قدم شدند و با رغبت آن را انجام دادند و گروهى از افراد ضعيف را تقويت كردند ، چنان كه گاه مردى شترى را مىآورد و به يكى دو نفر مىگفت : اين شتر از آن شما باشد ، به نوبت سوار شويد ، و يا پول مىآورد و به ديگران مىداد كه خرج كنند . بسيارى از زنان هم به ميزان توانايى خود كمك كردند . ام سنان اسلمى گويد : در خانهء عايشه ديدم پارچهيى جلوى رسول خدا ( ص ) انداختهاند كه در آن دست بندها و بازوبندها و خلخالها و گردنبندها و انگشترهايى بود كه زنان فرستاده بودند تا سپاه مسلمانان را يارى دهند . مردم در سختى شديدى بودند ، فصل خرماپزان بود و سايه بسيار دوست داشتنى . مردم دوست مىداشتند كه در مدينه بمانند و خوش نداشتند كه در آن حال و زمان از شهر بيرون بروند . پيامبر ( ص ) هم از مردم مىخواستند كه تسريع كنند و جديّت نمايند . رسول خدا ( ص ) لشكر خود را ، كه تعداد زيادى بودند ، در ثنيّة الوداع ( دروازهء مدينه ) مستقر فرموده بود . رسول خدا به آنجا رفته و مىخواست حركت كند ولى گمان مىكرد كه بايد در اين مورد از ناحيهء خداوند متعال وحى برسد . [ 1 ] پيامبر ( ص ) به جدّ بن قيس فرمود : اى ابا وهب آيا مصلحت نمىبينى كه امسال را با ما بيرون بيايى شايد بعضى از دختران رومى را با خود بياورى ؟ جدّ گفت : شما چنين اجازهيى مىدهيد و من در فتنه نمىافتم ؟ ! به خدا سوگند قوم من مىدانند كه هيچكس به اندازهء من نسبت به زنان شيفته نيست و مىترسم اگر زنان رومى را ببينم نتوانم خوددارى كنم . [ 2 ] پيامبر ( ص ) از او رو برگرداندند و فرمودند به تو اجازه دادم كه بمانى . عبد الله پسر جدّ بن قيس ، كه از بدرىها و برادر مادرى معاذ بن جبل بود به پدرش گفت : چرا گفتار رسول خدا را چنين پاسخ دادى ؟ به خدا قسم ميان بنى سلمه كسى به ثروت تو نيست در عين حال نه خودت مىآيى و نه هزينهء حركت كسى را به عهده مىگيرى ! گفت : پسرك من ، براى چه در اين
هامش
[ 1 ] در حاشيهء كتاب مقدارى از لغات توضيح داده شده است كه در ترجمه مورد استفاده قرار گرفت . - م .
[ 2 ] در اين جنگ از رومىها و شامىها مكرر به « بنى الاصفر » تعبير شده است . - م .