و خدا را چنان يافتهام كه ترا خوار و زبون ساخته است .
گويد : او را با شمشير به دو نيم كرد و سپس پيش رسول خدا ( ص ) آمد و به ايشان خبر داد .
رسول خدا ( ص ) فرمود : آرى ، آن عزّى بود و از اينكه در سرزمينهاى شما پرستيده شود نااميد گرديد . خالد گفت : اى رسول خدا ، سپاس پروردگارى را سزاست كه ما را گرامى داشت و از هلاك و نابودى نجات بخشيد ، من مكرر مىديدم كه پدرم براى بت عزّى هديه مىبرد ، و كمترين مقدار آن صد قربانى از شتر و گوسپند بود كه براى آن مىكشت ، و معمولا سه شبانه روز آنجا مىماند و شاد و خرّم پيش ما بر مىگشت . اكنون فكر مىكنم كه پدرم به چه آيينى مرد و انديشهء او چگونه بود و تا چه اندازه فريفته شده بود كه براى سنگى كه نه مىشنود و نه مىبيند و نه سود و زيانى مىرساند قربانى مىكرد . پيامبر ( ص ) فرمود : اين امور بدست خداوند است ، راه هر كس را كه براى هدايت هموار فرمايد هدايت مىشود ، و راه هر كس را در گمراهى و تباهى هموار فرمايد گمراه خواهد بود .
ويرانى بتخانه عزّى در پنج شب باقى مانده از رمضان سال هشتم صورت گرفت .
يكى از پردهداران آن بتخانه افلح بن نضر شيبانى از قبيلهء بنى سليم بود . چون هنگام مرگ او فرا رسيد گروهى به ديدارش آمدند و او اندوهگين بود . ابو لهب پرسيد : چرا ترا غمگين مىبينم ؟ گفت : مىترسم پس از من عزّى تباه شود . ابو لهب گفت : اندوهگين مباش كه من پس از تو بر كار آن قيام خواهم كرد .
ابو لهب هر كس را كه مىديد مىگفت : اگر عزّى پيروز شود من بواسطهء اين كار خود بر او حق نعمتى خواهم داشت ، و اگر محمد پيروز شود - كه گمان نمىكنم بشود - بهر حال برادرزادهء من خواهد بود ! و خداوند براى اين مورد سورهء تبّت يدا ابى لهب [ 1 ] را نازل فرمود ، و گفته شده است كه ابو لهب اين گفتار را دربارهء بت لات گفته است . و حسّان بن ثابت چنين سروده است . . . [ 2 ]
نام كشتهشدگان از مسلمانان در فتح مكه
دو مرد از مسلمانان كه راه را گم كردند و كشته شدند عبارتند از : كرز بن جابر فهرى ، و خالد الاشعر از قبيلهء كعب .
مشركانى كه با شمشير و پس از دستگيرى كشته شدهاند عبارتند از : ابن خطل ، كه او را
هامش
[ 1 ] زيان كار باد دو دست ابو لهب ، سورهء 111 .
[ 2 ] در متن نيز چيزى نيامده است .