فرمود : روز حرام است . سپس فرمود : خداوند متعال خونها و اموال و آبروى شما را همچون اين ماه و اين سرزمين و اين روز تا روزى كه خداى خود را ديدار كنيد حرام فرموده است . آيا اين را تبليغ كردم و به شما رساندم ؟ گفتند ، آرى . فرمود : خدايا گواه باش ! سپس گفت : شما به زودى خداى خود را خواهيد ديد و او از كارهاى شما خواهد پرسيد . آيا اين را گفتم و تبليغ كردم ؟ گفتند ، آرى . فرمود : خدايا گواه باش ! آنگاه گفت : هر آينه هر كس كه امانتى نزد اوست بايد آن را به صاحبش برگرداند ، و تمام رباهاى جاهليت و تمام خونهاى ريخته شده در جاهليت لغو شده است ، و نخستين خونى كه لغو شده اعلام مىكنم خون اياس بن ربيعة بن حارث است - كه در بنى سعد بن ليث شير خورده بود و هذيل او را كشته بودند - آيا اين موضوع را تبليغ كردم ؟ گفتند : آرى . فرمود : خدايا گواه باش ، و وظيفهء حاضران است كه اين را به غائبان برسانند ! همانا جان هر مسلمان براى مسلمان ديگر حرام است و مال مسلمان حلال نيست مگر آنچه كه به كمال رضا و رغبت بدهد .
عمرو بن يثربى گويد : به رسول خدا گفتم : اى رسول خدا ، اگر به گوسپندان پسر عمويم برخوردم مىتوانم ميشى را بكشم ؟ گويد : پيامبر مرا شناختند و فرمودند : اگر به ماده بزى هم برخوردى و كارد و آتش زنه هم همراه داشتى و در صحراى جميش [ 1 ] بودى كه مملو از هيزم است - صحراى جميش صحرايى است كه محل سكونت بنى ضمره است و منزل عمرو بن يثربى هم آنجاست - معذالك حق ندارى آن را بگيرى ! سپس رسول خدا فرمود : اى مردم « نسىء [ 2 ] و يك ماه را به فراموشى سپردن افزايش در كفر است تا كافران را به گمراهى كشند ، سالى ماه حرام را حلال مىشمرند و سالى حرام تا شمار ماههايى را كه خداوند حرام كرده است پايمال كنند [ 3 ] » زمان به هيأت خويش در آن روز كه خدا آسمانها و زمينها را آفريده است دور زده است و شمار ماهها در كتاب الهى دوازده ماه است كه از آنها چهار ماه حرام است ، سه ماه پياپى كه ذى قعده و ذى حجه و محرم است و ديگر ماه رجب كه به ماه مضر هم معروف است و همان است كه ميان ماههاى جمادى الآخر و شعبان است ، و ماه بيست و نه يا سى روز است ، آيا تبليغ كردم ؟ مردم گفتند ، آرى . فرمود : خدايا گواه باش ! سپس فرمود : اى مردم همانا براى زنانتان حقوقى بر گردن شماست و براى شما هم بر ايشان حقوقى است . حق شما بر ايشان اين است كه كسى را به بسترتان ننشانند و كسى را كه از او كراهت داريد بدون اجازهء شما به خانههايتان وارد نكنند و اگر چنين كردند خداوند به
هامش
[ 1 ] نام صحرايى است ، مراجعه كنيد به معجم البلدان ، ج 3 ، ص 396 .
[ 2 ] ماهى را به ماه ديگر تبديل كردن و حكم هر ماه را سالى ده روز به تأخير انداختن ، كه بدعت زمان جاهليت بود .
[ 3 ] سورهء 9 ، آيهء 37 .