پيش آنها بر مىگرديد عذر خواهى مىكنند . بگو عذر خواهى مكنيد كه ما هرگز تصديق شما نكنيم خدا حقيقت حال شما را بر ما روشن فرموده و به زودى خدا و رسولش كردار شما را آشكار مىسازند آنگاه به سوى خدايى كه شاهد غيب و شهود است باز مىگرديد و شما را به آنچه مىكرديد خبر مىدهد ، چون پيش آنها برگرديد برايتان به خدا سوگند مىخورند كه از ايشان چشم پوشى كنيد ، از آنها اعراض كنيد كه مردمى پليدند و جاى ايشان دوزخ است ، پاداش آنچه مىورزيدند از كفر و عصيان ، آن مردم منافق ، براى شما سوگند مىخورند تا خشنود شويد از ايشان ، اگر هم شما از آنها راضى شويد خداوند هرگز از فاسقان خشنود نمىشود . [ 1 ] گويند ، آيهء اوّل از اين آيات دربارهء جدّ بن قيس نازل شده است .
الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ الله عَلى رَسُولِهِ وَ الله عَلِيمٌ حَكِيمٌ ، وَ من الْأَعْرابِ من يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً . . . 9 : 97 - 98 سَيُدْخِلُهُمُ الله في رَحْمَتِهِ إِنَّ الله غَفُورٌ رَحِيمٌ 9 : 99 - بدويان از كافران و منافقان بر كفر و نفاق شديدترند و به نادانستن حدود آنچه خداوند بر رسول خود نازل كرده است سزاوارترند و خداى تعالى به مصالح هر حكمى كه كند و به احوال خلق آگاهست ، و از اين بدويان كس است كه آن چيزى كه نفقه مىكند غرامت مىشمرد . . . و خداوند آنان را به رحمت خود وارد مىكند كه خداى آمرزنده و مهربان است . [ 2 ] وَ السّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ من الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ الله عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ . . . 9 : 100 - و آن ياران اول از مهاجر و انصار كه به همهء خيرات سبقت كردند و آنان كه براى طاعت خدا پيروى آنها كردند خداوند از ايشان خشنود است و ايشان از خداوند . . . [ 3 ] منظور كسانى هستند كه به هر دو قبله نماز گزاردهاند و پيش از فتح مكه ايمان آوردهاند .
وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ من الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ من أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذابٍ عَظِيمٍ 9 : 101 - بعضى از اعراب اطراف مدينه منافقند و بعضى اهل شهر مدينه هم در نفاق پايدارند و شما از نفاقشان آگاه نيستيد ما آنها را مىشناسيم و بر سريرت آنها آگاهيم و آنان را دو بار عذاب مىكنيم ( قبل از مرگ و بعد از مرگ ) و باز برده شوند به سوى عذاب بزرگ . [ 4 ] اين آيه دربارهء برخى از رجال عرب مانند عيينة بن حصن و اقوامش نازل شده كه به
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيات 93 تا 96 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيات 98 و 99 .
[ 3 ] سورهء 9 ، آيهء 100 .
[ 4 ] سورهء 9 ، آيهء 101 .