درگذريم گروهى را نيز عذاب خواهيم كرد براى آنكه فتنهانگيزانند . [ 1 ] منظور از ستيزه كنندگان عبد الله بن نبتل و همفكران اويند . چون منافقان دربارهء قرآن گفتگو داشتند مىترسيدند كه در همين باره آيهيى بر پيامبر نازل شود و خداوند هم مىفرمايد اسرار درونى شما را فاش خواهم ساخت . گروهى از اين منافقان در جنگ تبوك حضور داشتند از جمله وديعة بن ثابت ، جلاس بن سويد و مخشىّ بن حميرّ اشجعى كه هم پيمان بنى سلمه است و ثعلبة بن حاطب .
ثعلبة بن حاطب گفته بود شما پنداشتهايد جنگ با رومىها مثل جنگ با ديگران است ؟ به خدا قسم گويى فردا همهء مسلمانان را بسته به طنابها خواهم ديد ! وديعه هم گفت : اين قرآنخوانان ما از همه پرخورتر و به هنگام جنگ از همه ترسوتر و از لحاظ نسب هم پستترين مايند . در اين هنگام پيامبر ( ص ) به عمّار بن ياسر فرمود : آنها را درياب كه در آتش افتادند .
كسى كه گفته بود ما شوخى كرديم و به مزاح سخنى گفتيم وديعة بن ثابت بود و بعد هم پيش پيامبر ( ص ) آمد كه معذرت خواهى كند . كسى هم كه كلمهء كفر آميز گفته بود جلّاس بن سويد بن صامت است ، و كسى كه در اين آيه مورد عفو قرار گرفته مخشىّ بن حميّر است كه توبهاش پذيرفته شد و رسول خدا نامش را عبد الرحمن گذاشتند . مخشىّ از رسول خدا خواست تا دعا فرمايد كه شهيد شود و كسى هم جنازهاش را نيابد و چنان شد و در جنگ يمامه شهيد شد .
الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ من بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ يَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا الله فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنافِقِينَ هُمُ الْفاسِقُونَ ، وَعَدَ الله الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْكُفّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها هِيَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ الله وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقِيمٌ ، كَالَّذِينَ من قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ من قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ في الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ 9 : 67 - 69 - مردان و زنان منافق از يك ديگر و طرفدار يك ديگرند ، به كار بد فرمان مىدهند و از كار نيك باز مىدارند و دستهاى خويش را از نفقات كنار كشيدهاند و چون خدا را فراموش كردند خدا هم ايشان را فراموش فرمود منافقان خودشان بدكارانند ، خداوند به مردان و زنان منافق و به كافران آتش جهنم را وعده فرموده است كه در آن جاودانه خواهند بود و همان عذاب ايشان را كافى است و خداى آنها را لعنت كرده و براى ايشان عذابى پايدار است ، شما هم چون كسانى كه پيش از شما و داراى نيروى بيشتر و اموال و فرزندان بيشتر از شما بودند و به متاع دنيا بهرهمند بودند ، هستيد كه شما هم به همان بهرهورى سرگرميد و در شهوات دنيا چون آنها فرو شديد و اعمال آنها در
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيات 62 تا 66 .