خداى دانا به پرهيزگاران است ، همانا كسانى كه به خدا و روز قيامت ايمان نياوردهاند از تو اجازه مىگيرند و دلهاشان در شك و ريب است و آنها در شك و ترديد خواهند ماند ، اگر قصد خروج براى جهاد داشتند درست مهياى آن مىشدند ليكن خدا از توفيق دادن و برانگيختن آنها كراهت داشت و آنها را باز داشت و حكم شد كه شما هم با معذوران عاجز بنشينيد . [ 1 ] آيهء اول وصف مؤمنان است كه اموال خود را براى اين جنگ كه معروف به جنگ سختى و تنگدستى بود انفاق كردند ، و آيهء بعد وصف منافقان است كه در شك و ترديد خويش باقى مىمانند ، و در آيهء بعد منظور از افراد عاجز زنان و بچههايند . لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلّا خَبالًا وَ لَأَوْضَعُوا خِلالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَ فِيكُمْ سَمّاعُونَ لَهُمْ وَ الله عَلِيمٌ بِالظّالِمِينَ 9 : 47 - اگر ايشان با شما بيرون مىآمدند جز خيانت و مكر چيزى به شما نمىافزودند و هر آينه در كار شما خرابى مىكردند و از هر سو در جستجوى فتنه بر مىآمدند و در ميان شما جاسوسانى از آنانند و خداوند دانا به ستمگران است . [ 2 ] منظور ابن ابىّ ، عبد الله بن نبتل ، جدّ بن قيس و امثال ايشان است كه اجازه گرفتند و برگشتند . مىفرمايد بر فرض كه با شما هم بودند جز مايهء شر چيزى نبودند و ستوران خود را با شتاب مىراندند و فتنهانگيزى مىكردند و اخبار را هم به يك ديگر مىرساندند . لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ من قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ حَتّى جاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ أَمْرُ الله وَ هُمْ كارِهُونَ 9 : 48 - پيش از اين هم فتنهگرى مىكردند و كارها را برايت دگرگون مىساختند تا اينكه حق آمد و امر خدا آشكار گرديد در صورتى كه آنها كراهت داشتند . [ 3 ] منظور بيان كراهت منافقان از ظهور اسلام و پيشرفت كار رسول خداست . وَ مِنْهُمْ من يَقُولُ ائْذَنْ لِي وَ لا تَفْتِنِّي أَلا في الْفِتْنَةِ سَقَطُوا وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ 9 : 49 - برخى از آن منافقان مىگويند به ما اجازهء شركت نكردن بده و ما را به فتنه مينداز ، آگاه باش كه آنها در فتنه افتادند و دوزخ به كافران احاطه دارد . [ 4 ] اين آيه در مورد جدّ بن قيس نازل شده است كه از افراد ثروتمند بنى سلمه و داراى مركوبهاى فراوان و شيفتهء زنها بود . پيامبر ( ص ) به او گفت : به جنگ روميان مىآيى ؟ شايد بهرهيى نصيب تو گردد ، و او گفت : قوم من مىدانند كه من شيفتهء زنهايم و مرا در فتنه مينداز ! و خداوند مىفرمايد او به واسطهء تخلف از فرمان رسول خدا در فتنه افتاده است و جهنم به او و ديگر همفكران او احاطه دارد .
إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا من قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوْا وَ هُمْ فَرِحُونَ 9 : 50 - اگر
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيات 44 تا 46 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيهء 47 .
[ 3 ] سورهء 9 ، آيهء 48 .
[ 4 ] سورهء 9 ، آيهء 49 .