سپاههاى غيبى فرشتگان است ، و غرض از كلمهء كافران الههها و بتان قريش است و مقصود از كلمة الله توحيد است كه ظاهر و آشكار گرديده است . انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبِيلِ الله ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ 9 : 41 - همه برويد سبك بار و گران بار و جهاد كنيد به مال و تن خويش در راه خدا ، اين كار براى شما بهتر است اگر دانا باشيد . [ 1 ] گويند ، منظور آماده و غير آماده هم هست و هم گفتهاند مقصود از كلمهء خفاف جوانان ، و از كلمهء ثقال پيران است ، و منظور از جهاد ، جهاد با مال و جان است . لَوْ كانَ عَرَضاً قَرِيباً وَ سَفَراً قاصِداً لَاتَّبَعُوكَ وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ الله يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ 9 : 42 - اگر منفعت آنى و سفرى نزديك باشد البته از تو پيروى مىكنند ليكن از سفرى كه مشقتى دارد مىپرهيزند و به زودى به خدا سوگند مىخورند كه اگر توانايى مىداشتيم همراه شما بيرون مىآمديم ، اينان خود را هلاك مىكنند و خداوند مىداند كه دروغ مىگويند . [ 2 ] منظور از سفر قاصد سفر نزديك است و فعل ( پيروى مىكنند ) به منافقان برمىگردد و منظور از شقّه سفر تبوك است كه بيست شب طول كشيد . بقيهء آيه هم مربوط به منافقان است كه شروع به بهانهتراشى كرده و تنگدستى و بيمارى را بهانه مىآوردند و خود را در آخرت به هلاك مىاندازند و خداوند مىداند كه آنها سالم و داراى مركوبهاى قوى و توانا هستند .
پيامبر ( ص ) به آنها اجازه فرمود كه شركت نكنند و عذر ايشان را پذيرفت و در اين مورد اين آيه نازل شد . عَفَا الله عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ 9 : 43 - خدا ترا ببخشايد چرا پيش از آنكه كسانى كه راست مىگويند و كسانى كه دروغ مىگويند برايت معلوم شود به ايشان اجازه دادى . [ 3 ] منظور اين است كه حق بود ايشان را به سفر مىآزمودى تا معلوم شود چه كسانى راست و چه كسانى دروغ مىگويند و چه كسانى واقعا توانايند و چه كسانى ناتوان و حال آنكه افرادى كه توانايند از تو اجازه شركت نكردن گرفتند .
لا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ وَ الله عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ ، إِنَّما يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ارْتابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ في رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ ، وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَ لكِنْ كَرِهَ الله انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقاعِدِينَ 9 : 44 - 46 - دستور در ترك جهاد با اموال و جانهاى خود از تو نمىخواهند كسانى كه ايمان آوردهاند به خدا و روز قيامت و
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيهء 41 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيهء 42 .
[ 3 ] سورهء 9 ، آيهء 43 .