هم دروغ گفته بودم مثل ديگر دروغگويان هلاك و نابود شده بودم . خداوند متعال در مورد آنهايى كه دروغ گفته بودند به بدترين نوع سخن فرموده است آنجا كه مىفرمايد سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ . . . 9 : 95 الْفاسِقِينَ 9 : 96 - هر آينه سوگند خورند به خداى تعالى چون باز گرديد به ايشان كه روى بگردانيد از ايشان ، روى بگردانيد از ايشان . . .
خداى تعالى خشنود نشود از فاسقان . [ 1 ] كعب گويد : ما سه نفر با آنانى كه سوگند خوردند و رسول خدا بهانه و عذر ايشان را پذيرفت و آنها را بخشيد و برايشان طلب استغفار هم فرمود تفاوت داشتيم . پيامبر ( ص ) كار ما را به خداوند متعال واگذار كرد تا در آن باره چه حكم فرمايد و به همين جهت است كه خداوند در مورد ما فرموده است وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ . . . 9 : 118 - و بر آن سه تن كه تخلف ورزيدند تا آنكه زمين بر آنها تنگ شد . . . [ 2 ] كعب گويد : در اين آيه منظور تخلف از جنگ نيست ، بلكه منظور همانست كه پيامبر ( ص ) ما را از ديگران جدا فرمود و در واقع كار ما با آنها كه سوگند دروغ خورده بودند و پوزش - خواهى كرده بودند و رسول خدا از آنها پذيرفته بود تفاوت داشت .
ايوب بن نعمان بن عبد الله بن كعب بن ابى قين برايم نقل كرد كه چون كعب براى خود بر پشت بام خيمهيى بر پا كرده بود اين شعر را سرود :
آيا پس از خانههايى كه افراد گرامى خاندان قين براى من فراهم ساختند ، اكنون بايد خيمهيى از شاخهاى خرما براى خود بسازم . [ 3 ] گويند ، پيامبر ( ص ) در همان رمضان سال نهم به مدينه مراجعت فرمود و گفت : سپاس و شكر خدا را به آنچه كه در اين سفر به ما اجر و پاداش مرحمت فرمود و آنچه كه براى شركاى ما كه از ما دور بودند لطف كرد . عايشه گفت : اى رسول خدا ، شدت و گرفتارى سفر براى شما بوده و مىفرماييد خداوند به شركاى شما كه دور بودند پاداش داده است ؟ پيامبر ( ص ) فرمود : در مدينه كسانى باقى ماندند كه در عين حال به هر كجا كه سير كرديم و در هر نقطه كه فرود آمديم آنها در واقع با ما بودند ، منتهى بيمارى مانع شركت آنها در جنگ شد ، مگر خداوند متعال در كتاب خود نمىفرمايد وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً 9 : 122 - و نبايد كه مؤمنان همه
هامش
[ 1 ] سورهء 9 ، آيات 95 و 96 .
[ 2 ] سورهء 9 ، آيهء 118 .
[ 3 ] در مورد اين بيت توضيحى در پاورقى داده شده بود كه كافى نبود و احتمال مىدهم اين ترجمه از واقع خيلى دور نباشد . - م .