خداى تعالى هر گونه گمانها - گويد : كسانى كه از بالا آمده بودند ، بنى قريظه بودند ، و كسانى كه از پايين قريش ، اسد ، غطفان و سليم . و هم خداوند مىفرمايد : هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً 33 : 11 [ 1 ] - آنجا آزموده شدند مؤمنان به رنج و محنت و جنبانيدنى به شدت وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا الله وَ رَسُولُهُ إِلّا غُرُوراً 33 : 12 [ 2 ] - و چون مىگفتند منافقان و آنها كه بود در دلهاشان گمان ، وعده نكرد ما را خداى و رسول وى مگر به طريق غرور و خديعت . كه منظور گفتار معتّب بن قشير و همفكران او است ، و نيز فرموده است : وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلّا فِراراً 33 : 13 [ 3 ] - و چون گفتند گروهى از ايشان كه اى مدنيان جاى بودن نيست تان ، باز گرديد ، و دستورى مىخواستند گروهى از ايشان از پيامبر به بازگشتن ، و مىگفتند كه خانههاى ما پست و گشاده است و بر وى خطر است از دشمن ، و نه چنان است كه مىگويند و نمىخواهند مگر گريختن . كه اين مطلب را اوس بن قيظىّ و همفكران او و خويشاوندانش گفته بودند و خداى فرموده است : وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ من أَقْطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْها وَ ما تَلَبَّثُوا بِها إِلّا يَسِيراً 33 : 14 [ 4 ] - و اگر در آيند دشمنان به مدينه از كرانههاى آن و از اين منافقان اظهار كفر خواهند ، زود اجابت كنند و جز اندكى درنگ نكنند . وَ لَقَدْ كانُوا عاهَدُوا الله من قَبْلُ لا يُوَلُّونَ الْأَدْبارَ . . . 33 : 15 [ 5 ] - و عهد كرده بودند با خداى تعالى پيش از آن ، كه به هزيمت بر نگردند از دشمنان . . . - تا آنجا كه مىفرمايد . وَ إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلّا قَلِيلًا . . . 33 : 16 [ 6 ] - و برخوردارى داده نشويد مگر اندكى - گويد : ثعلبه در روز احد با خداى عهد كرده بود كه پس از آن هرگز پشت به جنگ ندهد . پس از اين خداوند گفتار مؤمنان را ياد مىفرمايد ، كه چون احزاب ايشان را محاصره كردند ، و بنى قريظه در خندق بر آنها مسلط بودند ، و بلا و گرفتارى ايشان شديد بود ، و در عين حال مىگفتند : هذا ما وَعَدَنَا الله وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ الله وَ رَسُولُهُ . . . 33 : 22 [ 7 ] - اين است آنچه وعده كرده بود خداى تعالى ، و رسول او ما را ، و راست گفت خداى تعالى و رسول او . . . . اين نظير
هامش
[ 1 ] سورهء 33 ، آيهء 11 .
[ 2 ] سورهء 33 ، آيهء 12 .
[ 3 ] سورهء 33 ، آيهء 13 .
[ 4 ] سورهء 33 ، آيهء 14 .
[ 5 ] بخشى از آيهء 15 سورهء 33 .
[ 6 ] بخشى از آيهء 16 ، سورهء 33 .
[ 7 ] بخشى از آيهء 22 ، سورهء 33 .