اللّهمّ انّ العيش عيش الآخره * فاغفر للأنصار و المهاجره
اللّهمّ العن عضلا و القاره * فهم كلّفونى أنقل الحجاره
خدايا زندگى واقعى زندگى آخرت است ، خدايا انصار و مهاجران را بيامرز ، خدايا قبيلههاى عضل و قاره را لعنت فرماى ، كه آنها مرا مجبور به حمل سنگ كردهاند .
از جمله كسانى كه پيامبر ( ص ) به آنان اجازهء شركت در جنگ دادند ، ابن عمر و زيد بن ثابت و براء بن عازب بودند كه هر كدام پانزده سال داشتند .
عبد الحميد بن جعفر از قول پدرش برايم نقل كرد : مدت كندن و آماده كردن خندق شش روز طول كشيد . پيامبر ( ص ) در دامنهء كوه سلع فرود آمدند و آن كوه را پشت سر خود و خندق را روبروى خويش قرار دادند ، و لشكرگاه پيامبر آنجا بود . براى پيامبر ( ص ) خيمهاى چرمى در كنار مسجدى كه بيخ كوه - كوه احزاب - قرار داشت بر پا كردند . پيامبر ( ص ) ميان زنان خود نوبت قرار داده بودند . چند روزى عايشه حضور داشت ، و پس از او امّ سلمه ، و بعد از او زينب دختر جحش و ميان همين سه نفر از بانوان نوبت بود . اين سه بانو در منطقهء خندق بودند . و ديگر همسران حضرت پيامبر ( ص ) در كوشكهاى بنى حارثه بودند . و گفتهاند كه برخى از ايشان در برج و كوشك مسير [ 1 ] بودند كه در محّله بنى زريق قرار داشت و استوار و محكم بود . و هم گفتهاند كه برخى از ايشان در برج فارع [ 2 ] بودند ، و همهء اينها را شنيدهايم .
ابو ايّوب بن نعمان از قول پدرش برايم نقل كرد كه گفته است : حيىّ بن اخطب ضمن راه به ابو سفيان بن حرب و قريش گفته بود : قوم من بنى قريظه همراه شما خواهند بود ، و ايشان هفتصد و پنجاه جنگجويند كه اسلحه فراوانى هم دارند . چون به نزديكى مدينه رسيدند ابو سفيان به حيىّ گفت : نزد قومت برو و از ايشان بخواه تا پيمان خود را با محمد برهم بزنند .
حيىّ به راه افتاد و پيش بنى قريظه آمد . و پيامبر ( ص ) هنگامى كه به مدينه آمده بودند با بنى قريظه و بنى نضير و ديگر يهوديانى كه در مدينه بودند مصالحه فرموده بودند كه آنها نه عليه آن حضرت باشند و نه او را يارى دهند . و هم گفتهاند كه قرار بر اين بوده است كه اگر از يهود كسى به جنگ پيامبر بيايد ، اين يهوديان پيامبر را يارى دهند . و آنها طبق همان شرايطى كه ميان
هامش
[ 1 ] مسير ، نام كوشكى از بنى عبد الاشهل است ( سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 372 ) .
[ 2 ] فارع ، نام كوشكى در خانهء جعفر بن يحيى در باب الرحمه است ( سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 354 ) .