همين كه ابو سفيان بيرون رفت ، پيامبر ( ص ) به عباس دستور فرمود تا ابو سفيان را در كنار كوه و تنگهاى كه آنجا بود نگهدارد تا سپاهيان خدا از كنار او بگذرند و او عظمت آن را ببيند .
عباس گويد : همين كه ابو سفيان را در تنگه و كنار كوه نگه داشتم ، گفت : اى بنى هاشم شما مىخواهيد غدر و مكر كنيد ؟ گفتم : خاندان نبوت هيچگاه غدر و مكر نمىكنند ، ولى من با تو كارى دارم . ابو سفيان گفت : چرا اول نگفتى ؟ گفتم : كارى دارم و مىخواستم ترسم بريزد ، وانگهى تصور نمىكردم كه خيال باطل بكنى . در آن هنگام رسول خدا ( ص ) اصحاب خود و سپاه را مهيّا مىفرمود و قبايل و افواج لشكر با پرچمهاى خود راه افتادند . اولين گروه بنى سليم بودند كه خالد بن وليد فرماندهى ايشان را به عهده داشت و هزار نفر بودند . يكى از پرچمهاى بزرگ آنها را عباس بن مرداس سلمىّ ، پرچم بزرگ ديگرى را خفاف بن ندبه ، و پرچمى كوچكتر را حجّاج بن علاط حمل مىكرد .
ابو سفيان گفت : اينها كيستند ؟ عباس گفت : خالد بن وليد است . ابو سفيان گفت : همان پسرك ؟ گفت : آرى . همين كه خالد بن وليد برابر عباس رسيد و ابو سفيان هم كنار او ايستاده بود ، سه بار تكبير گفت و گذشت . پس از خالد ، زبير بن عوّام همراه پانصد نفر كه گروهى از مهاجران و بقيه از اعراب بودند ، همراه با پرچم سياهى عبور كرد ، او هم همين كه برابر ابو سفيان رسيد خود و اصحابش تكبير گفتند . ابو سفيان پرسيد : اين كيست ؟ عباس گفت : زبير بن عوام است . ابو سفيان پرسيد : خواهرزادهء تو ؟ عباس گفت : آرى . سپس بنى غفار همراه سيصد نفر عبور كردند و پرچم ايشان را ابو ذر غفارى حمل مىكرد - و گفته شده است كه پرچم ايشان را ايماء بن رحضه حمل مىكرد - آنها هم چون مقابل ابو سفيان رسيدند سه بار تكبير گفتند .
ابو سفيان پرسيد : اينها كيستند ؟ عباس گفت : بنى غفارند . ابو سفيان گفت : مرا با آنها چكار ! سپس افراد قبيلهء اسلم كه چهارصد نفر بودند به همراه دو پرچم عبور كردند كه يكى را بريدة بن حصيب ، و ديگرى را ناجية بن اعجم حمل مىكرد . ايشان هم چون برابر ابو سفيان رسيدند سه مرتبه تكبير گفتند . ابو سفيان پرسيد : اينها كيستند ؟ عباس گفت : قبيلهء اسلم . ابو سفيان گفت : مرا با آنها كارى نيست ، حتى يك مرتبه هم ميان ما و ايشان برخوردى نبوده است . عباس گفت : به هر حال مردمى هستند كه اسلام را پذيرفتهاند . سپس قبيلهء بنى عمرو بن كعب كه پانصد نفر بودند ، عبور كردند ، و پرچم ايشان را بسر بن سفيان حمل مىكرد . ابو سفيان پرسيد : اينها كيستند ؟ عباس گفت : بنى عمرو بن كعب . ابو سفيان گفت : آرى اينها همپيمانهاى محمدند .
ايشان هم وقتى برابر ابو سفيان رسيدند سه بار تكبير گفتند . بعد از آنها مزينه كه هزار نفر بودند ، همراه سه پرچم بزرگ و صد اسب عبور كردند . پرچمهاى ايشان را نعمان بن مقرن ، بلال بن
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 626
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٦٢٦