بن يعقوب ، و ابو معشر ، و ضحّاك بن عثمان ، و عبد الرحمن بن محمد بن ابى بكر ، و ابن ابى حبيبه ، و ابن ابى الزّناد ، و اسامة بن زيد ، هر يك قسمتى از موضوع جنگ خندق را برايم نقل كردند . برخى از ايشان مطالب خود را از شخص ديگرى نقل مىكرد . گروه ديگرى هم دربارهء اين جنگ مطالبى برايم نقل كردند و من آنچه را كه برايم گفتهاند مىنويسم .
گويند ، چون پيامبر ( ص ) بنى نضير را تبعيد فرمود ، ايشان به ناحيهء خيبر رفتند . گروه زيادى از يهوديان دلاور و چابك در خيبر سكونت داشتند ، ولى خانه و زندگى و نسب آنها مانند بنى نضير نبود - بنى نضير از اين جهت برگزيدهء يهود بودند ، البته بنى قريظه هم از نسل كاهنى بودند كه از فرزندزادگان هارون ( ع ) بود - چون بنى نضير به خيبر رسيدند ، حيىّ بن اخطب ، و كنانة بن ابى الحقيق ، و هوذة بن حقيق ، و هوذة بن قيس وائلى كه از خاندان بنى خطمه و از قبيلهء اوس بود ، و ابو عامر همراه ده دوازده نفر ديگر به مكه رفتند تا قريش و پيروان آنها را به جنگ پيامبر ( ص ) تحريض و ترغيب كنند . آنها به قريش گفتند : ما با شما خواهيم بود تا محمد را از پا در آوريم .
ابو سفيان گفت : آيا فقط انگيزهء شما همين است ، و به اين منظور به مكه آمدهايد ؟ گفتند :
آرى ، آمدهايم تا با شما دربارهء دشمنى با محمد و جنگ با او همپيمان شويم و بر اين كار سوگند بخوريم . ابو سفيان گفت : درود بر شما ، خوش آمديد ! محبوب ترين مردم در نظر ما كسى است كه ما را در ستيزه با محمد يارى كند . آنها به ابو سفيان گفتند : پنجاه نفر از خاندانهاى مختلف قريش را كه خودت هم همراه ايشان باشى حاضر كن . ما و شما زير پردههاى كعبه مىرويم و در حالى كه پهلوهاى خود را به ديوار كعبه چسبانده باشيم ، سوگند ياد مىكنيم كه هيچيك از ما ديگرى را رها نكند و تا آخرين نفر كه زنده باشيم ، همگى بر دشمنى با محمد هماهنگ و متحد باشيم .
آنها اين كار را كردند ، و در اين باره يك ديگر را سوگند دادند و همپيمان شدند . در اين هنگام برخى از قرشيان به برخى ديگر گفتند : اكنون كه بزرگان يثرب كه اهل علم و كتابند ، پيش شما آمدهاند ، از ايشان دربارهء آيين خود و آيين محمد سؤال كنيد كه كداميك از ما بر سبيل هدايت و حقيم ؟ گفتند : آرى ، چنين كنيم .
ابو سفيان به يهوديان گفت : اى گروه يهود ، شما پيروان اولين كتاب و صاحب علمايد ، دربارهء محمد خبر دهيد كه آيا آيين ما بهتر است يا آيين محمد ؟ و مىدانيد كه ما خانهء كعبه را آباد مىداريم ، و قربانى مىكشيم ، و آب آشاميدنى حاجيان را فراهم مىسازيم ، و بتها را عبادت مىكنيم . يهوديان گفتند : مسلم است كه شما از او بهتريد ، شما اين خانه را گرامى مىداريد ، و
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 330
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٣٣٠