بعضى از اعراب كه به همين منظور آمده بودند و همهء اينها مىخريدند ، البته مسلمانان هر چه را مىخريدند قيمت آن از سهم غنيمت ايشان حساب مىشد .
واقدى گويد : ابن ابى سبره ، از قول اسحاق بن عبد الله برايم نقل كرد كه مىگفته است :
عيينة بن حصن همين كه ديد حصار صعب بن معاذ گشوده شد و مسلمانان مشغول بيرون آوردن خوراكى و علوفه و پارچه هستند ، گفت : هيچ كس نيست كه چهارپايان ما را علوفه دهد و به خود ما هم از اين خوراكيها كه ضايع شده است بخوراند و حال آنكه خود يهوديان در اين مورد مردم كريمى بودند . مسلمانان او را سرزنش كردند و گفتند : آرام بگير و ساكت باش ! براى تو كه رسول خدا ( ص ) به اندازهء كوه ذو الرقيبه [ 1 ] لطف فرموده است . ضمن آنكه مسلمانان در حصار صعب بن معاذ كه داراى درهاى ورودى متعددى بود مىگشتند ، مردى از يهوديان را بيرون آوردند و گردنش را زدند و از سياهى خون او تعجب كردند ، و مىگفتند : ما هرگز خونى به اين سياهى نديدهايم . و گويد : مردى از يهوديان مىگفت در يكى از گنجهها سير و آبگوشت وجود دارد ، او را هم از حصار پايين آوردند و گردنش را زدند .
گويد : يهوديان همگى از تمام حصارهاى منطقهء ناعم و حصار صعب بن معاذ ، و تمام حصارهاى منطقهء نطاة كوچيدند ، و به حصارى پناه بردند كه معروف به قلعهء زبير بود . پيامبر ( ص ) همراه مسلمانان به آن محل رفتند و آنها را محاصره كردند . يهوديان حصار را بستند و آن حصار بسيار مرتفع بود و بالاى قلهاى قرار داشت كه نه اسب مىتوانست آنجا برود و نه پيادگان مىتوانستند بروند كه راه آن بسيار دشوار و مرتفع بود ، برخى از يهوديان هم كه شمار آنها قابل ذكر نبود و گاه يكى دو نفر بودند ، در بعضى از حصارهاى منطقهء نطاة باقى ماندند .
پيامبر ( ص ) گروهى را مأمور پاسدارى از آن نقاط فرمود ، و هر كس از يهوديان كه آشكار مىشد او را مىكشتند . پيامبر ( ص ) ، سه روز كسانى را كه در قلعهء زبير بودند ، در محاصره گرفت ، در اين موقع مردى از يهوديان به نام غزّال آمد و گفت : اى ابو القاسم ، اگر تو را راهنمايى كنم كه از شر مردم نطاة خلاص شوى و به سراغ اهل شقّ به روى آيا امانم خواهى داد ؟ اين را هم بدان كه اهالى شقّ از ترس تو نزديك به هلاك و نابودى هستند . گويد : رسول خدا ( ص ) او را از لحاظ جان و مال و خانوادهاش امان داد . مرد يهودى گفت : اگر يك ماه هم در اينجا بمانى و آنها را در محاصره داشته باشى براى آنها مهم نيست ، چه اينها آبهاى زيرزمينى و كاريزهايى دارند كه شبانه بيرون مىآيند و آب مىخورند و بر مىدارند ، و سپس به حصار خود بر مىگردند
هامش
[ 1 ] ذو الرقيبه ، نام كوهى است مشرف بر خيبر . ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 274 ) .