گويند در حالى كه ابو اليسر پير سالخورده و فرتوتى شده بود او را ديدند كه به واسطهء موضوعى از يكى از فرزندان خود خشمگين شده بود و مىگريست گفت : به جان خودم سوگند كه من پس از مرگ ياران خود باقى ماندم و آنها از من بهرهمند گرديدند ، امّا من از آنها بهرهمند نشدم ! و اين به واسطهء دعاى پيامبر ( ص ) بود كه فرمود : خدايا ما را از او بهرهمند فرماى ! ابو اليسر از آخرين صحابهء پيامبر ( ص ) بود كه درگذشت .
ابو رهم غفارى مىگفت : ما به هنگام خوشه بستن خرما به خيبر آمديم - و خيبر سرزمينى است غير قابل تحمل كه گرماى آن شديد است - و هنگام محاصرهء حصار صعب بن معاذ گرسنگى شديد ما را شكنجه مىداد . ناگاه بيست يا سى خر از حصار بيرون آمدند و يهوديان نتوانستند آنها را به حصار برگردانند ، زيرا حصارشان سخت برافراشته بود . مسلمانان خرها را گرفتند و كشتند ، و آتشها را برافروختند و گوشت را در ديگها پختند ، و مسلمانان همگى گرسنه بودند . در اين حال پيامبر ( ص ) بر آنها عبور فرمود و موضوع را پرسيد ، و دستور فرمود منادى ندا دهد : رسول خدا شما را از خوردن گوشت خر اهلى و از متعهء زنان ، و از خوردن گوشت حيوانات داراى دندان نيش و چنگال منع فرمود . گويد : مسلمين از ديگها دست برداشتند .
ابن ابى سبره ، از قول فضيل بن مبشر برايم نقل كرد كه ، جابر بن عبد الله گفته است :
رسول خدا ( ص ) گوشت اسب به ما خوراند ، و پيش از آنكه حصار صعب بن معاذ فتح شود گروهى از مسلمانان از اسبهاى خود مىكشتند . به جابر بن عبد الله گفتند : گوشت قاطر چطور ؟
آيا از آن هم مىخورديد ؟ گفت : نه .
ابن ابى سبره ، با اسناد خود از امّ عماره برايم نقل كرد كه گفته است : در خيبر دو اسب از اسبان بنى مازن بن نجّار را كشتيم ، و پيش از آنكه حصار صعب بن معاذ گشوده شود از آن مىخورديم .
ثور بن يزيد ، از قول صالح بن يحيى بن مقدام ، از قول پدرش و او از پدرش برايم نقل كرد كه گفته است : شنيدم خالد بن وليد مىگفت : در جنگ خيبر به حضور رسول خدا ( ص ) رسيدم و آن حضرت فرمود : خوردن گوشت خر اهلى و اسب و قاطر حرام است . و گفتهاند : همهء درندگان كه داراى دندان نيش هستند ، و پرندگان داراى چنگال . واقدى گويد : آنچه پيش ما ثابت است اين است كه خالد هرگز در جنگ خيبر حضور نداشته است ، بلكه او ، و عمرو بن عاص ، و عثمان بن ابى طلحه اندكى قبل از فتح مكه در روز اول صفر سال هشتم هجرى ، مسلمان شدند .
ابن اكوع گفته است : ما همگى حصار صعب بن معاذ را در محاصره داشتيم ، و تمام افراد
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 504
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٥٠٤