دادند و بعد از اتمام همچنان به حال آماده باش در آمدند .
خالد بن وليد گفت : اينها در حال غفلت بودند ، و اگر حمله مىكرديم گروهى را مىكشتيم ، امّا باز هم ساعت نماز فرا خواهد رسيد ، و نماز در نظر آنها محبوبتر از جانها و فرزندانشان است . گويد : در فاصلهء نماز ظهر و عصر جبرئيل اين آيه را آورد : وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ . . . 4 : 102 [ 1 ] - چون در ميان ايشان باشى و خواهى تا نماز كنى با ياران ، پس بايستند . . . - گويد : چون هنگام نماز عصر رسيد بلال اذان و اقامه گفت . پيامبر ( ص ) رو به قبله ايستادند . و دشمن هم برابر ايشان بود . پيامبر ( ص ) تكبيرة الاحرام گفت و هر دو صفى كه براى نماز ايستاده بودند ، تكبير گفتند ، و چون پيامبر ركوع كرد هر دو صف به ركوع رفتند ، ولى هنگامى كه پيامبر به سجده رفتند ، صفى كه متصل به آن حضرت بودند ، سجده كردند و صف دوم به حالت قيام متصل به ركوع باقى مانده و حراست مىكردند . و چون سجدهء پيامبر ( ص ) با صف اول تمام شد و آنها قيام كردند ، صف دوم هر دو سجدهء خود را انجام دادند و كمى از صف اول عقب ماندند ، بدين جهت صف اول كمى صبر كردند تا صف دوم هم به پا خاستند و هر دو صف ايستادند و ركوع را با هم انجام دادند . و باز چون به سجده رفتند ، صف دوم همچنان ايستادند و حراست و مواظبت كردند ، و چون سجده صف اول تمام شد ، صف دوم سجدههاى خود را انجام دادند و آنگاه پيامبر ( ص ) نشستند و تشهد خواندند و سلام دادند .
ابن عباس گويد : اين اولين مرتبه بود كه رسول خدا ( ص ) نماز خوف گزاردند .
سفيان بن سعيد ، با اسناد خود برايم از ابن عيّاش زرقى نقل كرد ، كه گفته است : من هم در آن روز همراه رسول خدا ( ص ) بودم و آن حضرت چنين نماز گزاردند . ابن عيّاش هم گويد : اين اولين بارى بود كه رسول خدا ( ص ) نماز خوف گزاردند .
ربيعة بن عثمان ، از وهب بن كيسان ، از جابر بن عبد الله برايم نقل كرد كه گفت : پيامبر ( ص ) اولين بار در جنگ ذات الرّقاع نماز خوف گزاردند ، و چهار سال بعد در جنگ عسفان ( همين جنگ ) ، نماز خوف خواندند و اين در نظر ما صحيحتر است .
گويند ، چون هنگام عصر فرا رسيد ، پيامبر ( ص ) خطاب به اصحاب خود دستور فرمود كه به سمت راست و در پناه اين تپهها برويد ! چون جاسوسان قريش در منطقهء مر الظهران يا ضجنان قرار دارند . سپس خطاب به مردم فرمود : كداميك از شما دروازهء ذات الحنظل [ 2 ] را بلد هستيد و
هامش
[ 1 ] سورهء 4 ، آيهء 106 . براى اطلاع بيشتر از اين آيه كه مربوط به نماز خوف است ، به تفاسير مراجعه كنيد . - م .
[ 2 ] ذات الحنظل ، نام سرزمينى است در ديار بنى اسد . ( معجم ما استعجم ، ص 288 ) .