با مردم عادى جنگ كنيم در مقابل آنها ضعفى نداريم ، و اگر چنانچه محمد ( ص ) مىپندارد ما بايد با خدا جنگ كنيم ، در آن صورت هيچ كس يارا و توان جنگ با خدا را ندارد .
خفاف بن ايماء بن رحضه گويد : در نظر پدرم هيچ چيز بهتر و دوست داشتنى تر از اصلاح ميان مردم نبود و همواره عهدهدار اين كار بود . هنگامى كه قريش از كنار ما مىگذشت ، مرا همراه ده شتر پروار كه به آنها هديه كرده بود ، فرستاد . در حالى كه شتران را همراه مىبردم ، پيش آنها رفتم و شتران را به ايشان تسليم كردم . پذيرفتند و ميان قبايل تقسيم كردند . پدرم هم از پى من آمد و با عتبة بن ربيعه ، كه در آن هنگام سالار قريش بود ، ملاقات كرد و گفت : اى ابو وليد ! اين چه راهى است كه مىپيماييد ؟ گفت : به خدا ، من نمىدانم ! من مغلوب شدهام . پدرم گفت : تو سالار اين عشيره هستى ! چه چيز مىتواند مانع تو باشد كه با مردم برگردى و خونبهاى همپيمان خود را بپردازى ! [ 1 ] و بهاى مال التجارهء كاروانى را هم كه مسلمانان در نخله گرفتهاند ميان قوم خود تقسيم كنى ؟ به خدا قسم ، شما از محمد بيش از اين چيزى مطالبه نمىكنيد ، و اى ابو وليد ! به خدا قسم ، شما در جنگ با محمد و اصحاب او فقط خود را به كشتن مىدهيد .
ابن ابى الزناد از پدرش برايم نقل كرد ، كه مىگفته است : ما نشنيديم كسى بدون مال سيادت و سرورى كند ، مگر عتبة بن ربيعه .
از محمد بن جبير بن مطعم برايم نقل كردند كه مىگفت : چون قريش فرود آمدند ، پيامبر ( ص ) عمر بن خطاب را پيش ايشان گسيل داشت و فرمود : برگرديد ! اگر كس ديگرى غير از شما عهدهدار جنگ با من بشود بهتر است . من هم بيشتر دوست دارم كه با ديگران جنگ كنم و نه با شما . حكيم بن حزام گفت : او منصفانه سخن مىگويد ، بپذيريد . به خدا ، پس از آنكه او منصفانه سخن گفت ، شما بر او پيروز نخواهيد شد .
ابو جهل بانگ برداشت كه : به خدا ، پس از اينكه خداوند آنها را در اختيار ما قرار داده است بر نمىگرديم و نقد را با نسيه عوض نمىكنيم ، و از اين پس هيچ كس متعرض كاروان ما نخواهد شد .
گويند : چند نفر از قريش پيش آمدند و كنار حوض رسيدند ، حكيم بن حزام هم با آنها بود . مسلمانان خواستند آنها را طرد كنند و برانند . پيامبر ( ص ) فرمود : رهايشان كنيد . آنها در آمدند ، و آب آشاميدند ، هر كس از ايشان كه آب آشاميد كشته شد ، مگر حكيم بن حزام .
هامش
[ 1 ] منظور ديه عمرو بن حضرمى است كه در روز نخله كشته شده بود .