سريهء خبط ، سريهء خضره ، سريهء علقمة بن مجزز و سريهء على بن ابى طالب ( ع ) به يمن - و حال آنكه همهء اينها در مغازى واقدى داراى تاريخ مشخص و معين است .
گفتيم كه روش واقدى از لحاظ ذكر تاريخ وقايع به مراتب كامل تر از روش ابن اسحق است . در عين حال لازم است به برخى از اشتباهات تاريخى كه در مغازى واقدى هم هست اشاره كنيم . براى نمونه :
الف ) در مورد تاريخ قتل كعب بن اشرف اختلافى چنين ديده مىشود كه از يك سو واقدى مىگويد محمد بن مسلمه در شب چهاردهم ربيع الاول ، كه ماه بيست و پنجم هجرت است ، براى كشتن كعب رفته است و پيامبر ( ص ) او را تا بقيع همراهى فرموده است ، در صورتى كه در واقعهء ذى امر مىنويسد كه پيامبر ( ص ) روز پنجشنبه دوازدهم ربيع الاول از مدينه به غطفان رفتهاند . بديهى است كه ظاهرا امكان ندارد كه پيامبر ( ص ) دو روز پس از خروج از مدينه محمد بن مسلمه را تا بقيع همراهى كرده باشند . [ 1 ] [ 2 ] ب ) در دو نسخه خطى مغازى واقدى براى جنگ بحران دو تاريخ ذكر شده است :
در يكى جمادى الاولى و در ديگرى جمادى الثانى . [ 3 ] ج ) واقدى تاريخ غزوهء رجيع را در ماه صفر سى و ششمين ماه هجرت مىداند و مىگويد كه حمله بر مسلمانان در اين جنگ پس از كشته شدن سفيان بن خالد بن نبيح هذلى بوده است ، ولى در جاى ديگرى تاريخ كشته شدن سفيان بن خالد را در ماه پنجاه و چهارم هجرت دانسته است . [ 4 ] د ) در مورد غزوهء قرطاء هم اختلافى در تاريخ آن ديده مىشود . از يك سو مىگويد محمد بن مسلمه گفته است : در دهم محرم پنجاه و پنجمين ماه هجرت براى آن جنگ بيرون رفتيم و در مورد ديگرى واقدى مىگويد در پنجاه و چهارمين ماه بوده است . [ 5 ] ه ) در جنگ ميفعه ، واقدى تاريخ آن را رمضان سال هفتم دانسته است ، و در آن از يسار خادم پيامبر ( ص ) نام مىبرد و حال آنكه در جاى ديگر مرگ يسار را در شوال
هامش
[ 1 ، 2 ] مغازى ، صفحات 148 و 189 .
[ 3 ] مغازى ، ص 196 .
اختلاف دو نسخه خطى با يك ديگر اشتباه نويسندگان نسخههاست نه اشتباه واقدى . - م .
[ 4 ] مغازى ، ص 354 .
[ 5 ] مغازى ، صفحات 531 و 534 . اين هر دو اشتباه است چه بهر حال ماه محرم نه پنجاه و چهارمين و نه پنجاه و پنجمين ماه هجرت است بلكه پنجاه و نهمين ماه هجرت است . - م .