او تقريبا ثابت است و دگرگون نمىشود . مثلا او هنگام ذكر هر يك از جنگها ، نخست فهرست مفصلى از رجال را كه خبر را از ايشان نقل كرده است بيان مىكند ، آنگاه تاريخ دقيق هر يك از جنگها را ذكر مىكند . غالبا اطلاعات سودمند جغرافيائى از لحاظ منطقهء جنگ عرضه مىدارد . جنگهائى را كه پيامبر ( ص ) شخصا در آن شركت داشتهاند بر مىشمرد و اسامى اشخاصى را كه پيامبر ( ص ) در هر جنگ به جانشينى خود در مدينه تعيين فرموده است ، نقل مىكند . گاه شعار مسلمانان را در آن جنگ ثبت كرده است . وانگهى روش و اسلوب او در بيان تمام غزوات تقريبا يكسان است . يعنى اسم جنگ و تاريخ و فرمانده آن و در موارد لزوم نام كسى كه در مدينه جانشين بوده است و توضيحات جغرافيائى لازم را - كه البته خود واقدى هم در مقدمه كتاب اشاره به اين مطالب كرده است - ذكر مىكند . اگر در مورد جنگى آياتى از قرآن نازل شده باشد ، در صورتى كه تعداد آيات زياد باشد ، فصلى جداگانه براى ذكر آيات و تفسير آنها گشوده است ، كه معمولا در پايان فصل مربوط به آن جنگ آمده است . در جنگهاى مهم واقدى اسامى اشخاصى را كه در آن جنگ شركت داشتهاند و اسامى كسانى كه به شهادت رسيدهاند و كشتهشدگان دشمن را نقل مىكند . و اين وحدت روش كافيست كه واقدى را مورخى زيرك و داراى سبك مخصوص بدانيم . اطلاعات جغرافيايى را با كوشش و تلاش و مسافرت به منطقه ، به منظور كسب معلومات صحيح به دست آورده است و اين هم نمونهاى ديگر از اهميتى است كه در سيره نويسى براى واقدى قايل شديم . در اين مورد كه مناطق جغرافيايى وقايع روشن باشد ، شاگرد و كاتب واقدى ، محمد بن سعد هم از او پيروى كرده و گاه از استاد خود هم گوى سبقت را ربوده است .
لازم به تذكر است كه همين اطلاعات مفصل جغرافيايى ، كه واقدى در كتاب خود آورده است ، يكى از مايههاى اوليهء تنظيم جغرافيا در عرب است و خشت اساسى مطالب علماى ادوار بعد ، مانند : محمد بن سعد ، و بلاذرى و ديگران است كه از اين روش در كتابهاى فتوح استفاده كردهاند .
از ويژگيهاى برجستهء مغازى واقدى يكى هم اين است كه تاريخ تمام جنگها معين و مشخص است و حال آنكه در مغازى ابن اسحق بسيارى از جنگها بدون تاريخ ثبت شدهاند - مانند واقعهء خرار ، واقعهء كشتن اسماء دختر مروان ، كشتن ابى عفك ، جنگ بنى قينقاع ، كشتن كعب بن اشرف ، سريه قطن ، جنگ دومة الجندل ، كشتن سفيان بن خالد بن نبيح ، غزوهء قرطاء ، سريهء غمر ، سريهء ذى القصه ، جنگ بنى سليم ، سريهء طرف ، سريهء حسمى ، سريهء كديد ، سريهء ذات اطلاح ، جنگ بنى سليم ، سريهء طرف ، سريهء حمسى ، سريهء كديد ، سيرهء ذات اطلاح ، جنگ ذات السلاسل ،
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 32
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
صمقدمه ٣٢