بوده و نامش در رديف كسانى چون ابن اسحق و ابو معشر و واقدى قرار داشته ، كه همگى در تحول نگارش سيره در مدينه مؤثر بودهاند . وى در كوفه متولد شد . با اينكه در منابع ذكرى از وجودش در مدينه نيست ولى به احتمال زياد مكتب سيرهنگارى مدينه را درك كرده است ، زيرا اخبارى از زهرى و عاصم بن عمر بن قتاده نقل مىكند و او خود يكى از حلقههاى اتصال ميان زهرى و واقدى است . شكى نيست كه او به يمن مسافرت كرده است و ابن حجر مىنويسد كه معمر در صنعاء درگذشته است [ 1 ] . معمر از كسانى است كه همهء نويسندگان سيره و مغازى او را مورد وثوق دانستهاند . يعقوب بن شيبه مىگويد : « معمر ثقه و امين است . » احمد بن حنبل ، از زهرى ، از عبد الرزاق ، از ابن جريح نقل مىكند كه گفته است : « بر شما باد به مطالب معمر بن راشد كه داناترين مرد روزگار خود است . » ابن حبان هم او را از افراد ثقات دانسته است [ 2 ] .
ابن نديم براى معمر كتابى در مغازى ثبت كرده كه به دست ما نرسيده است ، ولى مطالبى از آن در آثار واقدى و ابن سعد نقل شده است . [ 3 ]
ابو معشر مدنى
نجيح بن عبد الرحمن سندى ملقب به ابو معشر مدنى از وابستگان و خدمتكاران بنى هاشم است [ 4 ] . ابن حجر مىگويد : « اصل او از يمن است . در جنگ يزيد بن مهلب ، كه در نواحى يمامه و بحرين اتفاق افتاده اسير شد ، و مادر موسى بن مهدى او را خريده و آزاد كرد » و هم گفتهاند كه او بردهء زنى از بنى محزوم بود كه مادر موسى بن منصور تعهد او را پرداخت كرد . و چون مهدى در سال 160 ه . ق . به مدينه آمد از ابو معشر خواست كه هنگام مراجعت او به عراق همراهش برود . ابو معشر از مدينه به بغداد رفت و در آنجا در سال 170 ه . ق . در گذشت .
بسيارى از كتب رجال ، مطالب او را مردود دانستهاند ، چه مىگويند اسناد آن ضعيف است [ 5 ] . معذلك بسيارى هم او را در مورد مطالب مربوط به سيره و مغازى ثقه و مورد اعتماد دانستهاند . ابن ابى حاتم رازى از عبد الرحمن نقل مىكند كه مىگفته است : « پدرم نقل مىكرد احمد بن حنبل از ابو معشر ، راضى و خوشنود بود ، و مىگفت :
در علم مغازى بصير و عالم است . » [ 6 ] خليلى هم مىگويد : « ابو معشر در علم تاريخ داراى مقام و مكانت است . پيشوايان
هامش
[ 1 ، 2 ] تهذيب التهذيب ، ج 10 ، ص 245 .
[ 3 ] الفهرست ، ص 138 .
[ 4 ، 5 ] تهذيب التهذيب ، ج 10 ، ص 149 .
[ 6 ] الجرح و التعديل ، ج 4 ، ق 1 ، صفحات 421 ، 494