و درراهماندگان بنى هاشم ، قرار داده بودند . و منظور از اينكه دايرهء نوبت ميان توانگران نباشد ، اين است كه سنت نشود و به توانگران پرداخت نشود . و هم منظور اين است كه امر و نهى پيامبر ( ص ) ، به منزلهء امر و نهى الهى و همچون وحى است . گويد :
منظور از مهاجران ، كسانى از قريش هستند كه پيش از جنگ بدر به مدينه هجرت كردهاند و منظور از كسانى كه در خانهء ايمان سكونت داشتهاند ، انصار بودهاند كه اوس و خزرج هستند و مراد اين است كه آنها حسد و رشكى نسبت به آنچه كه به مهاجران داده شده بود ، نداشتند . أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا من أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَ لا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَ الله يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ . لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَ لَئِنْ قُوتِلُوا لا يَنْصُرُونَهُمْ وَ لَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ . لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً في صُدُورِهِمْ من الله ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ 59 : 11 - 13 [ 1 ] - آيا نمىبينى كسانى را كه نفاق ورزيدند كه مىگويند به برادران اهل كتاب خود كه كافر شدند ، اگر شما بيرون رانده شويد ما هم همراه شما بيرون مىآييم و اطاعت نمىكنيم در خلاف شما از هيچ كس و اگر با شما جنگ كنند حتما شما را يارى مىدهيم و خدا گواهى مىدهد كه ايشان دروغگويانند . اگر بيرون كرده شوند ايشان با آنها بيرون نمىروند و اگر جنگ كرده شوند يارى نخواهند كرد ايشان را و اگر به نصرت ايشان ايستند به هزيمت برگردند و نصرت داده نمىشوند . شما مؤمنان در دل منافقان با هيبت تريد از خداوند ، اين بدان جهت است كه ايشان گروهى هستند كه نمىفهمند - گويد : اين آيات دربارهء ابن ابىّ و ياران او نازل شده است كه هنگامى كه بنى نضير را بيرون كردند ، حتى يك نفر هم از منافقان آنها را همراهى نكرد . لا يُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلّا في قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ من وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتّى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ .
كَمَثَلِ الَّذِينَ من قَبْلِهِمْ قَرِيباً ذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ 59 : 14 - 15 [ 2 ] - حرب نكنند با شما همگى ، مگر در قريههاى استوار يا از پشت ديوارها ، مردانگى ايشان « در حدّ گفتار نه كردار » سخت است ، آنها را جمع تصور مىكنى و حال آنكه دلهايشان پراكنده است و اين بدان جهت است كه ايشان قومى بىخردند . - مثل اينها همچون آنهايى است كه پيش از ايشان و بال كارشان را زود چشيدند و براى آنهاست عذابى دردناك ، چون مثل شيطان ، هنگامى كه به انسان گفت كافر شو و چون كافر شد ، گفت من از تو بيزارم ، من
هامش
[ 1 ] همان سوره ، آيات 11 ، 12 ، و 13 .
[ 2 ] همان سوره ، آيات 14 و 15 .