شويد در راه خدا يا مرديد ، هر آينه آمرزشى از خدا و رحمتى بهتر است از آنچه جمع مىكنيد و اگر بميريد يا كشته شويد ، همانا به سوى خدا محشور مىشويد - گويد : اين آيه دربارهء ابن ابىّ نازل شده است . فَبِما رَحْمَةٍ من الله لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا من حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ في الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّ الله يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ 3 : 159 - به رحمت خداى تعالى بر ايشان نرم سان شدى و اگر درشت زبان و درشت دل بودى همه از گرد تو برميدندى ، تو عفو كن از ايشان و طلب آمرزش كن براى ايشان و مشورت كن با ايشان در كار و چون آهنگ كار كردى ، توكل كن به خدا ، چه خداى تعالى متوكلان را دوست دارد - گويد : منظور اين است كه ، فقط در كار جنگ با ايشان مشورت فرمايد ، پيامبر ( ص ) با هيچ كس ، در هيچ موردى ، به جز مورد جنگ مشورت نمىفرمود . وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَ من يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ . . . 3 : 161 - نيايد از هيچ پيامبرى كه خيانت كند و كسى كه خيانت كند ، بيايد به آنچه خيانت كرده است در روز قيامت . . . - گويد : اين آيه در جنگ بدر نازل شد ، قطيفهاى سرخ رنگ را غنيمت گرفته بودند و چون ديدند موجود نيست ، گفتند لا بد پيامبر ( ص ) براى خود برداشته است و اين آيه در ردّ ادعا و تصور ايشان نازل شد . أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ الله كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ من الله . . . 3 : 162 - آيا كسى كه پيروى كرد رضايت خدا را ، چون كسى است كه به واسطهء مخالفت سزاوار خشم خداست ؟ . . . - گويد : منظور ، مقايسهء مؤمنان با كافران است . هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ الله . . . 3 : 163 - ايشان به نزد خداى تعالى طبقاتند . . . - گويد : منظور برتريهاى آنهاست نزد خداوند . لَقَدْ من الله عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا من أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا من قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ 3 : 164 - به درستى كه منت نهاد خداوند بر مؤمنان ، چون برانگيخت ميان ايشان رسولى از خودشان ، كه بخواند بر ايشان آيات خدا را و پاك گرداندشان و بياموزدشان قرآن و حكمت را ، اگر چه بودند از پيش در گمراهى آشكار - گويد : منظور از رسول در اين آيه ، حضرت محمد ( ص ) است و منظور از حكمت ، گفتار راست و درست . أَ وَ لَمّا أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها قُلْتُمْ أَنّى هذا قُلْ هُوَ من عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ الله عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ 3 : 165 - آيا چون رسيد شما را مصيبتى كه رسانيديد دو چندان را ، گفتيد اين از كجا بود ، بگو اين به سبب مخالفت شماست ، خداى تعالى بر هر چيزى تواناست - گويد : منظور گرفتارى آنها در احد است كه هفتاد نفر از مسلمانان كشته و گروهى زخمى شدند و اين نتيجهء نافرمانى تيراندازان بود . همچنين منظور اين است كه ، مسلمانان در بدر هفتاد نفر كشتند و هفتاد نفر اسير گرفتند . وَ ما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ الله وَ لِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ . وَ
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 236
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٢٣٦