و اندى نفر بودند . إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ من الْمَلائِكَةِ مُنْزَلِينَ 3 : 124 - و ياد كن هنگامى را كه به مؤمنان مىگفتى آيا كفايت نمىكند شما را كه پروردگارتان شما را مدد كند به سه هزار فرشتهء فرو فرستاده - در مورد روز احد است و پيش از آنكه پيامبر ( ص ) به طرف احد بيرون رود . بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ من فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ من الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ . وَ ما جَعَلَهُ الله إِلّا بُشْرى لَكُمْ . . . 3 : 125 - 126 - آرى ، اگر صبر كنيد و پرهيزكارى كنيد و بيايند دشمنان بر همين جوش به سوى شما ، مدد فرستدتان پروردگارتان به پنج هزار فرشته نشان دار و نكرد خداى فرستادن فرشتگان را مگر بشارتى براى شما . . . - در روز احد ، چون مسلمانان پايدارى نكردند و گريختند ، حتى يك فرشته هم به يارى رسول خدا نيامد .
لِيَقْطَعَ طَرَفاً من الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خائِبِينَ 3 : 127 - فرستادشان تا قطع كند قسمتى از كافران را ، يا خوار كندشان و برگردند نوميدان - گويد : منظور اين است كه گروهى از ايشان را از ميان مىبريم و بقيه هم نااميد برخواهند گشت . لَيْسَ لَكَ من الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ 3 : 128 - كارى به دست تو نيست ، يا توبهء ايشان را مىپذيرد يا عذاب كندشان ، كه ايشانند ستمكاران - گويد : منظور مسلمانانى هستند كه در روز احد گريختند و هم گويند اين آيه دربارهء كافران نازل شده است ، آنها كه حمزه را به بدترين شكلى مثله كرده بودند ، چه پيامبر ( ص ) فرموده بود :
من هم گروهى از ايشان را مثله خواهم كرد ! پس ، اين آيه نازل شد . همچنين ، گفتهاند ، اين آيه هنگامى نازل شد كه پيامبر ( ص ) در احد مورد اصابت تير و سنگ قرار گرفت و فرمود : چگونه مردمى كه با پيامبر خود چنين مىكنند رستگار مىشوند ؟ دربارهء آيهء بعد يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا الله لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ 3 : 130 - اى مؤمنان ، ربا مخوريد بر افزوده چند بار و از خداى تعالى بترسيد تا به رستگارى برسيد - گويد : اهل جاهليت چون هنگام دريافت وام ايشان مىرسيد ، اگر شخص مقروض چيزى نداشت ، به او مهلت مىدادند و سود را چند برابر مىكردند . دربارهء آيهء وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ من رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ . . . 3 : 133 - و بشتابيد به سوى آمرزش از پروردگارتان و بهشتى كه پهناى آن ، چون پهنهء آسمانها و زمين است . . . - گويد : منظور ، شتاب كردن براى رسيدن و اقتدا كردن به امام جماعت در تكبيرة الاحرام است و هم گويد كه بهشت در آسمان چهارم است . در مورد آيهء الَّذِينَ يُنْفِقُونَ في السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النّاسِ . . . 3 : 134 - كسانى كه مالهاى خويش را در فراخى و تنگى انفاق مىكنند و خشم فرو خورندگان و عفو كنندگان از مردم . . . - گويد : منظور از سرّاء ، خوشى و منظور از ضرّاء ، ناخوشى و سختى است و
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٢٣١