كه شاگرد و كاتب او محمد بن سعد تأليف كرده و در آن از طبقات واقدى بسيار نقل كرده است .
تنها نويسندهء ديگرى كه با واقدى همزمان بوده و در طبقات تأليفى دارد هيثم بن عدى است [ 1 ] . بدين جهت واقدى را از پيشگامان تأليف طبقات و از بنيان گذاران آن علم مىشمرند . دو كتاب فتوح الشام و فتوح العراق واقدى از ميان رفتهاند و امروز به هيچيك از آن دو دسترسى نداريم . آنچه هم كه به نام فتوح الشام و فتوح العراق موجود است از او نيست چه تاريخ تأليف اينها پس از روزگار واقدى است . [ 2 ] بلاذرى در كتاب فتوح البلدان خود مطالب زيادى از واقدى نقل مىكند و اين بدان جهت است كه او از شاگردان ابن سعد است ، كه كاتب واقدى بوده است .
همچنين طبرى و ابن كثير هم از واقدى مطالب فراوانى را نقل كردهاند . طبرى بسيارى از حوادث نيمهء دوم قرن دوم هجرى را از واقدى نقل مىكند - غالبا حوادثى كه در دورهء زندگى واقدى اتفاق افتاده است [ 3 ] . ابن كثير هم قضاياى تاريخى سال 64 ه . ق . را از قول واقدى نقل مىكند . [ 4 ]
دربارهء تشيّع واقدى
شايد وجود دو كتاب واقدى به نامهاى مولد الحسن و الحسين و مقتل الحسين و مقتل الحسين تو هم شيعه بودن او را موجب شده است ، چنان كه ابن نديم همچنين پنداشته است و مىگويد : واقدى شيعه و داراى مذهب پسنديده بوده است و تقيه مىكرده است . واقدى روايت مىكند كه على ( ع ) از معجزات پيامبر ( ص ) است ، همچنان كه عصا براى موسى ( ع ) و زنده كردن مردگان براى عيسى ( ع ) معجزه بود . [ 5 ] صاحب اعيان الشيعه ( مرحوم آية الله سيد محسن جبل عاملى قدس سرّه ) اين گفتار ابن نديم را نقل كرده است و به آن در مورد شيعه بودن واقدى استناد كرده و به همين جهت شرح حال او را در كتاب خود آورده است . [ 6 ] همچنين ، آقا بزرگ تهرانى در الذريعه هنگام ذكر تاريخ واقدى اين مطلب را ذكر كرده است . [ 7 ]
هامش
[ 1 ] ياقوت حموى ، معجم الادباء ، جلد 19 ص 310 .
[ 2 ] بروكلمان ، تاريخ الادب العربى ، ج 3 ، ص 17 .
[ 3 ] تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 2508 .
[ 4 ] البداية و النهاية ، ج 8 ، ص 229 .
[ 5 ] الفهرست ، ص 144 .
[ 6 ] اعيان الشيعه ، ج 46 ، ص 171 .
[ 7 ] الذريعه الى تصانيف الشيعه ، ج 3 ، ص 293 .