از ابى عفير روايت مىكنند كه پيامبر ( ص ) در اين جنگ ، ابن ام مكتوم را جانشين خود در مدينه قرار داد ، و او مردم را جمع مىكرد و در حالى كه منبر رسول خدا در سمت چپ او قرار داشت ، براى آنها خطبه مىخواند .
قتل ابن الاشرف
قتل او در ماه ربيع الاول و آغاز بيست و پنجمين ماه هجرت صورت گرفت .
عبد الحميد بن جعفر از يزيد بن رومان ، معمر از زهرى و او از ابن كعب بن مالك ، ابراهيم بن جعفر از پدرش و او از جابر بن عبد الله برايم نقل كردند و همهء آنها در اين همعقيده بودند كه : ابن اشرف شاعر بود و پيامبر ( ص ) و اصحاب او را هجو مىكرد و در شعر خود كافران قريش را عليه مسلمانان بر مىانگيخت .
هنگامى كه پيامبر ( ص ) به مدينه آمدند ، مردم مدينه مخلوطى از گروههاى مختلف بودند ، برخى مسلمان بودند كه دعوت اسلام آنها را گرد هم جمع كرده بود ، گروهى هم اهل سلاح و حصار بودند و برخى هم همپيمان با قبيلههاى اوس و خزرج . پيامبر ( ص ) چون به مدينه آمد خواست ميان همه را اصلاح فرمايد و با همه پيمان دوستى بندد ، در عين حال گاهى مسلمانانى بودند كه پدران ايشان كافر بودند . مشركان و يهوديان مدينه پيامبر ( ص ) و اصحاب آن حضرت را بشدت آزار مىدادند و خداوند متعال پيامبر خود و مسلمانان را فرمان به شكيبايى و گذشت از ايشان مىداد و در مورد آنان اين آيه نازل شد : وَ لَتَسْمَعُنَّ من الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ من قَبْلِكُمْ وَ من الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ من عَزْمِ الْأُمُورِ 3 : 186 - هر آينه بشنويد از آنان كه پيش از شما كتاب داده شدهاند ( اهل كتاب ) و از كسانى كه مشرك شدهاند ناسزاى فراوان و اگر صبر كنيد و بپرهيزيد آن از كارهاى استوار است ( آيهء 186 ، سورهء 3 ، آل عمران ) ، و هم دربارهء ايشان اين آيه را نازل فرموده است : وَدَّ كَثِيرٌ من أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ من بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفّاراً . . . 2 : 109 - خواستند بسيارى از جهودان كه از ايمان به كافرى برندتان . . . ( آيهء 109 ، سورهء 2 ، البقره ) .
به هر حال ، ابن الاشرف از ناسزا گفتن و آزار رساندن به پيامبر ( ص ) و مسلمانان خوددارى نمىكرد بلكه در آن مبالغه هم مىكرد ، چون زيد بن حارثه براى مژده از بدر آمد و خبر كشتهشدگان را آورد و ابن الاشرف اسيران را هم در بند ديد ، خوار و زبون شد و به قوم خود گفت : واى بر شما ، به خدا سوگند ، امروز زير زمين براى شما بهتر از