آنها را به واقدى حواله كردند و او همراه آن دو تمامى مواضع و گورها را نشان آنان داد . [ 1 ] ديدار واقدى با يحيى بن خالد برمكى مايهء خير و بركت براى واقدى شد . پيوند ميان او و خاندان برمكى حتى پس از بدبختى خاندان برمكى هم ادامه داشت . [ 2 ] جايزه ده هزار درهمى هارون الرشيد را كه به واقدى پرداخت شد ، براى باز پرداخت وامهايى كه بر او جمع شده بود و همچنين ازدواج بعضى از فرزندان به كار برد و در گشايش و آسودگى زندگى مىكرد . [ 3 ] همهء مصادرى كه شرح حال واقدى را نوشتهاند ، تصريح كردهاند كه با وجود گرفتاريهاى مادى كه در تمام مدت زندگى دست به گريبان او بود ، معذلك مردى بخشنده و بزرگوار و مشهور به سخا و بخشش بوده است . [ 4 ]
حركت به عراق
واقدى در سال 180 ه . ق . از مدينه به قصد عراق بيرون آمد . [ 5 ] خطيب بغدادى از قول واقدى نقل مىكند كه مىگفت : « در مدينه گندم مىفروختم ، صد هزار در هم سرمايه مردم در دست من بود كه با آن كار مىكردم و حق العمل بر مىداشتم و آن سرمايه از دست رفت و آهنگ عراق كردم و پيش يحيى بن خالد برمكى آمدم » [ 6 ] . ابن سعد هم مىگويد : « واقدى به واسطهء اينكه وامدار شده بود به عراق رفت » . [ 7 ] چنين به نظر مىرسد كه سبب اصلى مسافرت واقدى به عراق رغبت او به ديدار يحيى بن خالد برمكى است ، زيرا در سفر حج همت والاى يحيى در وجود واقدى كششى نسبت به او ايجاد كرده بود و واقدى مىخواست براى تحقق بخشيدن به آرزوهاى مادى و معنوى خود در محيط راحت ترى قرار گيرد . در آن هنگام دريچههاى نور و اميد در بغداد بود - مخصوصا در دورهء هارون . ابن سعد در جاى ديگر مطلبى مىنويسد كه مؤيد اين نظريه است ، مىگويد : « واقدى مىگفت : روزگار دندان بما نشان داد و همسرم ام عبد الله به من اعتراض كرد و گفت چرا كوتاهى مىكنى ؟ وزير خليفه تو را مىشناسد و از تو خواسته است كه پيش او به روى و او داراى مقام ارزنده
هامش
[ 1 ] اين داستان بطور مفصل در طبقات ابن سعد آمده است ، ج 5 ، ص 315 .
[ 2 ، 3 ] طبقات ، ج 5 ، صفحات 315 و 319 .
[ 4 ] تاريخ مدينة دمشق ، ج 11 ، ص 5 الف . تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 3 . عيون الاثر ، ج 1 ، ص 17 .
[ 5 ] طبقات ، بخش دوم ، ج 7 ، ص 77 . تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 4 .
[ 6 ] تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 4 .
[ 7 ] طبقات ، بخش دوم ، ج 7 ، ص 77 .