هم در بدر نازل شده است ، ولى اين آيه با آيهء الْآنَ خَفَّفَ الله عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً . . . . 8 : 66 نسخ گرديد و هر مرد بر دو مرد چيره مىشد . ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتّى يُثْخِنَ في الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ الله يُرِيدُ الْآخِرَةَ 8 : 67 ، در مورد اسيرانى كه مسلمانان در بدر گرفته بودند و موضوع فديه گرفتن و اينكه خداوند مىخواهد كه آنها كشته شوند ، نازل شده است . لَوْ لا كِتابٌ من الله سَبَقَ . . . 8 : 68 در مورد حلال شدن غنايم ، نازل شده است . همچنين آيهء فَكُلُوا مِمّا غَنِمْتُمْ حَلالًا طَيِّباً 8 : 69 هم در مورد غنايم است . إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا . . . 8 : 72 وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا 8 : 72 ، در مورد مهاجران قريش كه پيش از جنگ بدر به مدينه هجرت كرده بودند و انصار ، نازل شده است . وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يُهاجِرُوا ما لَكُمْ . . . 8 : 72 منظور اين است كه ، از يك ديگر ارث نمىبردند مگر اينكه مهاجرت كنند . وَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ في الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلّا عَلى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ 8 : 72 ، منظور از ميثاق ، مدت عهد و پيمان است . وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ . . . 8 : 73 ، مىگويد : هيچيك از كافران را دوست مگيريد كه آنها برخى دوستان برخى ديگرند . آيهاى كه مربوط به ارث بردن است ، با آيهء وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ . . . 8 : 75 نسخ شده است .
همچنين آيات زير در مورد بدر نازل شده است :
يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى 44 : 16 - روزى كه سخت مىگيريم سخت گرفتن عظيم ( آيهء 16 سورهء 44 ، دخان ) . فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً 25 : 77 - به زودى لازم مىشود ( آيهء 77 ، سورهء 25 ، فرقان ) . أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ 22 : 55 - يا بيايد ايشان را عذاب روز نازاينده ( آيهء 54 ، سورهء 22 ، حج ) . حَتّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ 23 : 77 - تا چون گشاديم بر ايشان درى با عذاب سخت ( آيهء 77 ، سورهء 23 ، مؤمنون ) . سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ 54 : 45 - هر آينه همه هزيمت كرده شوند و پشتها بگردانند ( آيهء 45 ، سورهء 54 ، قمر ) . وَ أَنْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ 7 : 185 - كه نزديك آمده بود اجل ايشان ( آيهء 185 ، سورهء 7 ، اعراف ) .
اندكى از نزول اين آيه گذشت كه واقعهء بدر اتفاق افتاد . وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلًا 73 : 11 - و مرا واگذار با تكذيب كنندگان صاحبان نعمت و مهلت ده آنها را اندكى ( آيهء 11 ، سورهء 73 ، مدثر ) . اين آيه هم اندكى پيش از واقعهء بدر نازل شده است .
و اجعَل لِى من لَدُنكَ سلطاناً نصيرا 17 : 80 - و قرار ده براى من از نزد خودت نصرت و تسلطى ( آيهء 80 ، سورهء 17 ، اسراء ) ، كه منظور روز بدر است . وَ اصْبِرْ حَتّى يَحْكُمَ الله وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ 10 : 109 - و شكيبايى كن تا خداى حكم كند و او بهترين حكم كنندگان است ( آيهء 109 ، سورهء 10 ، يونس ) ، كه پيش از روز بدر نازل شده است . وَ من يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ 8 : 16 - و هر كه در آن هنگام بر ايشان پشت كند ( آيهء 16 ، سورهء 8 ، انفال ) ، كه اين آيه هم
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 103
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص١٠٣