- اگر فتح و ظفر مىخواهيد ، آمدتان فتح و ظفر ، و اگر باز ايستيد از كفر اين مر شما را بهتر و اگر باز گرديد باز مىگرديم و سود نداردتان جماعت شما . . . - قسمت اول اشاره به گفتار ابو جهل است كه مىگفت : خدايا هر يك از ما را كه رحم و خويشاوندى را بيشتر گسسته است و چيزهاى ناشناخته آورده است ، از ميان بردار . و خطاب بعد به قريش است كه مىگويد : اسلام آوريد ، و منظور از بازگشت ، بازگشت به جنگ است .
چون آنها مىگفتند : ما را در مكه جماعت زيادى است كه دوباره با آنها به جنگ مىآييم ، بقيه آيه اشاره به آن است . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا الله وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ 8 : 20 - اى مؤمنان طاعت داريد خداى تعالى و رسول وى را و روى مگردانيد از طاعت وى و شما مىشنويد - اين آيه در مورد شنيدن دعوت رسول خدا در جنگ احد نازل شده است ، و خداوند بدين وسيله آنها را سرزنش فرموده است . لا تَخُونُوا الله وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِكُمْ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ 8 : 27 - خيانت مكنيد با خدا و پيامبر و نيز خيانت مكنيد در امانتهايتان و شما مىدانيد - كه منظور آن اين است كه نفاق نورزيد و آنچه را پيش شما امانت مىگذارند پس بدهيد . وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ 8 : 28 - و بدانيد كه مالهاى شما و فرزندان شما فتنهاند و سبب خيانت - كه منظور اين است كه چون مال آدمى زياد شد فتنه و دست يازى او هم زياد مىشود و چون فرزندانش زياد شوند مىپندارد كه عزيز و گرامى است . و آيهء إِنْ تَتَّقُوا الله يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً 8 : 29 - اگر متقى باشيد خداى تعالى نصرت دهدتان به دنيا - منظور راه خروج از گرفتاريهاست . آيهء و إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ 8 : 30 - ياد كن چون مىسكاليدند كافران مكه در باب تو كه در بندت كنند يا بكشندت - قبل از اين در مكه نازل شده است ، هنگامى كه پيامبر ( ص ) آهنگ خروج به سوى مدينه فرموده بود . وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا . . . ، 8 : 31 إِذْ قالُوا اللّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ من عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً من السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ 8 : 32 - و چون خوانده شود بر ايشان آيات ما مىگويند بشنيديم ، اگر بخواهيم مثل آن مىگوييم . . . و چون گفتند بار - خدايا اگر اين كه محمد مىگويد حق است و از جانب تو است ، بباران بر ما سنگها از آسمان يا بفرست بر ما عذاب دردناك . گويند : گويندهء اين كلمات نضر بن حارث است و خداى در مورد او فرموده است : أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ 37 : 176 - 177 - آيا به عذاب ما شتاب مىكنند كافران ، چون عذاب فرود آيد به درگاه ايشان بد بامدادى است ، بامداد ترساندهشدگان ( آيات 176 و 177 ، سورهء 37 الصافات ) . و منظور از نزول عذاب ، روز بدر است . وَ ما كانَ الله لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ الله مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ 8 : 33 - و خداى تعالى ايشان را عذاب نمىكند
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص١٠٠