بُشْرى 8 : 10 - و نفرستاد خداى تعالى اين مدد مگر بشارت شما را - منظور خبر دادن به مسلمانان از عدد فرشتگان است و اينكه بدانند كه خداوند متعال آنها را نصرت مىدهد . و مقصود از آيهء إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ 8 : 11 - چون فرو مىپوشانيد چشمهاى شما را به خوابى تا ايمن گرداندتان از خوف و هيبت - اين است كه خداى خواب را بر شما افكند كه از ترس در امان باشيد . وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ من السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ به 8 : 11 - و مىفرستاد بر شما از آسمان آبى تا پاك گرداندتان از حدث و جنابت - بدين مقصود است كه برخى از ايشان جنب بودند . وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ به الْأَقْدامَ 8 : 11 - تا ببرد از شما وسوسهء شيطان و تا قوى گرداند دلهايتان و تا استوار گرداند پاهاى شما را - مقصود از وسوسهء شيطان اين است كه مىگفت : نماز مىخواند و غسل نمىكند ! و وسيلهء قوى كردن دلها طمأنينه و آرامش بود ، و چون زمين گل بود خداوند آن را براى ايشان طورى قرار داد كه پس از باران ، خوب و موجب استوارى جاى پاى گرديد . منظور از آيهء إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا سَأُلْقِي في قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْناقِ وَ اضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنانٍ 8 : 12 - چون وحى كرد خداى تو به فرشتگان كه منم يار و نگهدارتان ، قوى كنيد شما به سخن نيكو دلهاى مؤمنان ، هر آينه در افكنم ترسى در دلهاى ايشان ، گردنها مىزنيد و انگشتهاى دستها و پاهاى ايشان بيرون مىاندازيد - اين است كه فرشتگان به صورت انسان در آمده و به مسلمانان مىگفتند : پايدارى كنيد آنها چيزى نيستند ، و خداوند ترسى بر دل كافران انداخته بود كه صداهاى هولناكى مانند ريختن سنگ بر طشت مىشنيدند و مراد از فوق الاعناق گردن و مقصود از بنان دست و پاست . ذلِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا الله وَ رَسُولَهُ 8 : 13 - اين بدان است كه ايشان راست با خداى تعالى و رسول او معادات و مخالفت - منظور كفر آنها نسبت به خدا و انكار ايشان پيامبر ( ص ) راست . و در آيهء ذلِكُمْ فَذُوقُوهُ 8 : 14 - اين است براى شما ، بچشيدش - منظور كشته شدن است . آيهء إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً . . . 8 : 15 تا بِئْسَ الْمَصِيرُ 8 : 16 ، اختصاصا در مورد جنگ بدر است . و آيهء فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ الله قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ الله رَمى وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً . . . 8 : 17 شما نكشتيد ايشان را و ليكن خداى تعالى كشتشان ، و نينداختى تو چون انداختى خاك را و ليكن خداى انداخت تا با مؤمنان انعام كند و نعمت بر ايشان تمام كند . . . - در مورد افرادى است كه مىگفتند من فلانى را كشتهام و هم اشاره به مشتى خاك است كه پيامبر ( ص ) به سوى كافران پراند و مقصود از انعام الهى نصرت و پيروزى بدر است . در مورد آيهء إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً . . . 8 : 19
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 99
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٩٩