است . [ 1 ] ابو اسحق ابراهيم ثقفى كوفى ، نويسندهء شيعى ، فاضل قرن سوم ( متوفى در سال 283 ه .
ق . ، هم در كتاب الغارات خود مكرر از مطالب واقدى استفاده و به آنها استناد جسته است . [ 2 ] همچنين ، مسعودى مورخ و جغرافيدان مشهور قرن چهارم ( متوفى در سال 346 ه . ق . ) ، در مروج الذهب از كتب واقدى استفاده برده و به گفتار او استناد كرده است كه براى اطلاع بيشتر مىتوان به فهارس مرتب جلد نهم مروج الذهب مراجعه كرد . [ 3 ] اگر بخواهيم استفادهء دانشمندان ديگر چون طبرى و ابن اثير و ابو الفدا و نويرى و ابن ابى الحديد و ديگران را ارائه دهيم سخن به درازا مىكشد .
ابن نديم در الفهرست مىنويسد : علما گفتهاند تسلط واقدى در اخبار مربوط به حجاز و سيره از همه بيشتر است [ 4 ] و بالاخره ابن خلدون در چند جاى مقدمهء خود ، واقدى را از پيشروان تنظيم اخبار مىشمرد . [ 5 ] 3 - آراء و اخبار واقدى در مورد مغازى رسول خدا ( ص ) مورد استناد هر دو گروه شيعه و سنى قرار گرفته است ، هر چند در مورد مذهب واقدى بسيار گفتگو شده است . بدون اينكه در اينجا اصرارى به اثبات مذهب او داشته باشم ، عرض مىكنم كه اخبار واقدى به همان اندازه كه در كتب اهل سنت مورد استفاده قرار گرفته در كتب شيعه هم از مراجع و منابع شمرده شده است ، به طورى كه در كتب تفسير شيعه مكرر به آراء و اقوال او بر مىخوريم . مثلا شيخ الطائفه طوسى ( رضوان الله تعالى عليه ) در تفسير تبيان ( براى نمونه صفحهء 578 ، ج 2 ، چاپ نجف ) و شيخ طبرسى در تفسير مجمع البيان ( براى نمونه صفحهء 498 ، ج 1 و 2 ، چاپ بيروت و صفحات بعد ) و ابو المحاسن جرجانى در تفسير گازر ( براى نمونه ، صفحات 164 و 335 جلد 2 ) و مجلسى در جاهاى مختلف بحار الانوار گفتههاى او را شاهد آوردهاند . بنابر اين به اصطلاح ، واقدى تا حدود زيادى مورد اتفاق فريقين است .
4 - يكى ديگر از انگيزههاى اين بنده ، براى ترجمهء مغازى واقدى ، ايرانى الاصل بودن اوست . گروهى از نويسندگان از جمله ابو الفرج اصفهانى در كتاب اغانى اين موضوع را ذكر كرده است ، كه مادر واقدى ، نوهء سائب خاثر است كه ايرانى است . ابو الفرج اصفهانى مطلب
هامش
[ 1 ] انساب الاشراف ، به تصحيح استاد شيخ محمد باقر محمودى ، چاپ 1977 بيروت ، صفحات 55 و 66 و 219 و . . . . . . ، و فتوح البلدان ، ترجمهء فارسى بخش ايران ، به اهتمام آقاى دكتر آذرنوش ، چاپ بنياد فرهنگ ، صفحات 37 ، 41 ، 46 و . . . . .
[ 2 ] الغارات ، به تصحيح استاد فقيد سيد جلال الدين محدث ، چاپ انجمن آثار ملى ، صفحات 581 و . . . . . .
[ 3 ] مروج الذهب ، به اهتمام باربيه دومينار ، ترجمهء فرانسه ، چاپ پاريس ، صفحهء 294 ، ج 6 ، و . . . . .
[ 4 ] به نقل پاورقى ص 622 الغارات .
[ 5 ] ترجمهء مقدمهء ابن خلدون ، ترجمهء مرحوم محمد پروين گنابادى ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، صفحات 4 ، 2 ، 3 و . . . . .