پيامبر ( ص ) به مدينه تا پايان جنگ بنى المصطلق ( مريسيع ) است آماده شده است و اميدوارم به عنايت حق تعالى و توجه وجود مقدس نبى اكرم ( ص ) توفيق يار باشد تا بقيهء آن هم كه دو جلد ديگر است ، بتدريج تا محرم 1401 ه . ق . تمام و آماده شود .
چاپى كه براى ترجمه برگزيدم بهترين و انتقادىترين چاپ موجود مغازى است كه به اهتمام استاد مارسدن جونز در سلسله انتشارات دانشگاه اكسفورد انگليس منتشر شده است و چون دربارهء شرح حال و تأليفات و آثار واقدى مقدمهء بسيار جامعى به وسيلهء جونز تهيه و چاپ شده است ، براى شرح حال واقدى به ترجمهء همان مقدمه قناعت شد ، فقط در موارد لزوم در پاورقى توضيح داده شد . [ 1 ] اكنون برخى از علل گزينش مغازى واقدى را براى ترجمه به طور اختصار به اطلاع خوانندگان ارجمند مىرساند .
1 - با توجه به تاريخ مرگ واقدى كه 207 ه . ق . است ، تقريبا اين كتاب قديمى ترين كتاب در اين رشته است كه به طور مفصل تدوين و از دستبرد حادثه محفوظ و به دست ما رسيده است . براى اطلاع مختصر از كميت اين كتاب خوب است بدانيم كه مجموعهء غزوات پيامبر ( ص ) و در واقع ده سال زندگانى آن حضرت در 1126 صفحه به قطع وزيرى 23 15 سانتيمتر چاپ شده است و حال آنكه در سيره ابن هشام كه از كتابهاى بسيار معروف و تاريخ مرگ مؤلف آن 218 ه . ق . است ، مجموعهء غزوات تقريبا در 650 صفحه چاپ شده است و در ترجمهء تاريخ طبرى هم تمام مدت زندگانى پيامبر ( ص ) در مدينه ، جمعا 350 صفحه به همين قطع را در برگرفته است . همچنين است كتابهاى ديگر سيره و مغازى مانند سيرهء ابو الفداء و سيرهء ابن سيد الناس . علت عمدهء اين تفاوت در آن است كه واقدى نكات دقيق فراوان و ريزهكاريهايى را ثبت و ضبط كرده است كه ديگران چندان توجهى به آن نداشتهاند . [ 2 ] 2 - اهميت مقام علمى و فضل واقدى چنان است كه نه تنها اين كتاب او بلكه آثار ديگرش هم از همان قرن سوم هجرى مورد استفاده و استناد ديگر مؤلفان و نويسندگان قرار گرفته است و غالبا به كتابهاى او اعتماد داشتهاند و مطالب نقل شده از ديگران را با مطالب واقدى معيار زدهاند و بدون ترديد هيچ كتابى در سيره و مغازى به اهميت مغازى ابن اسحاق و مغازى واقدى نيست .
بلاذرى مورخ و جغرافيدان قرن سوم ه . ق . ( متوفى در سال 279 ه . ق . ) در كتابهاى خود از قبيل فتوح البلدان و انساب الاشراف مكرر از كتابهاى واقدى استفاده و نقل قول كرده است و بديهى است كه مطالب خود را از كتابهاى فتوح و مولد الحسن و الحسين او گرفته
هامش
[ 1 ] عنوان عربى اين چاپ چنين است : كتاب المغازى للواقدى ، محمد بن عمر بن الواقد المتوفى سنة 207 ه . ق . تحقيق الدكتور مارسدن جونز ، مطبعة جامعة اكسفورد 1966 .
[ 2 ] سيره ابن هشام ، چاپ مصطفى السقاء ، قاهره 1355 ه . ق . و ترجمهء تاريخ طبرى به قلم آقاى ابو القاسم پاينده ، انتشارات بنياد فرهنگ ايران ، ملاك مقايسه بوده است .