و ابو بكر هر دو در يك زمان و ميان مردمى مشرك زندگى مىكردهاند ، يكى از آن دو در آن جامعه رشد كرده و پرورش يافته است و حال آن كه از شناخت حق تعالى كوتاهى كرده و سستى ورزيده و بر آيين جاهلى باقى مانده است و خدا را بر او حجتها بوده است كه از سوى پيامبران پيشين آشكار شده بود . على هم مانند ابو بكر در همان جامعه پرورش يافته است و به محض اينكه حجت به او رسيده است ، تسليم شده و انكار نكرده است و كفر نورزيده و ايمان آورده است .
( 1 ) منزلت من نوعى با منزلت آنان تفاوت دارد كه من در سرزمين و جامعهء اسلام و ايمان پرورش يافتهام و بر آيين اسلام زاده شدهام . وانگهى ، پدر و مادرم مسلمان بودهاند ، و اين حالت چون حال آن دو نيست . على بن ابى طالب و ابو بكر در تولد در جامعهء مشرك و كافر بودن پدر « 1 » و مادر با يكديگر برابرند ، ولى در گرايش به اسلام با يكديگر تفاوت دارند ، و چون علل و اسباب در آن دو يكسان بوده است و در كفر و ايمان آوردن با يكديگر تفاوت داشتهاند ، فضيلت براى على بر ابو بكر ثابت و خالص مىشود .
( 2 ) در مورد سؤالى كه دربارهء من و ابو بكر مىكنيد ، فرق ديگرى هم وجود دارد و آن اين است كه ابو بكر در امور بسيارى با من فاصله دارد كه من با او مقايسه نمىشوم كه با اين خصلت بر او مقدم باشم . آرى اگر در همهء امور با او مساوى مىبودم غير از همين يك خصلت ، در آن صورت بر او مقدم مىبودم . و حال آنكه تمام كارهاى على مقدم بودن او را بر ابو بكر تأييد مىكند و از آن جمله خصلت پيشى گرفتن او بر اسلام كه آن را ياد كرديم .
( 3 ) اگر كسى بگويد در پيشى گرفتن به كارهاى پسنديده براى ابو بكر فضيلتى مىيابيم كه براى على نيست ، و آن دهمين آيهء سورهء حديد است كه خداوند متعال مىفرمايد : « آنانى از شما كه پيش از فتح - مكه - انفاق و جهاد كردهاند با آنانى كه پس از آن انفاق و جهاد كردهاند يكسان نيستند ، كه درجهء آنان بزرگتر است و خداوند به همگان نويد پسنديده مىدهد . » و ابو بكر در حالى كه توانگر بود ، مسلمان شد و مال خود را براى پيامبر و مؤمنان هزينه كرد تا آنجا كه پيامبر فرمود : مال ابو بكر ما را سودمند بود ، مىگوييم خداوند در اين آيه دليل فضيلت را تنها بخشيدن مال قرار نداده است و فضيلت ديگرى را همراه آن قرار داده است كه على در آن بر ابو بكر برترى دارد و آن جنگ كردن است ، و چون خداوند انفاق مال را با
هامش
( 1 ) مسأله كفر ابو طالب از مسائل مورد اختلاف است و بزرگان شيعه نظير شيخ مفيد ( ره ) درباره ايمان ابو طالب كتاب مستقل تأليف كردهاند .