دربارهء عيسى افراط كردهاند ، و مرجئه كه در دشمنى با على و كوتاهى در اداى حقّ او افراط كردهاند همچون يهود هستند كه در حقّ عيسى بن مريم عليه السلام بسيار كوتاهى كردند و آن حضرت را دشنام دادند .
در اين باره حديثى از پيامبر ( ص ) نقل شده كه به على فرموده است : در مورد تو دو گروه هلاك مىشوند . آنان كه در محبت افراط كنند و آنان كه در دشمنى افراط كنند . « 1 »
( 1 ) پيش از آنكه براى آگاهى به حق ، سخن مختصر يا مفصلى گفته شود ، توجه به اين نكته لازم است كه شهرهايى كه مردمش ناصبى بودند و در شناخت حق على ( ع ) كوتاهى مىكردند ، بصره و رى و شهرهاى شام بوده است .
مردم بصره پس از آنكه كارها روشن شد برگشتند و دقت كردند و روشن شدند و به تشيّع گراييدند و شمار شيعيان بسيار شد . مردم رى و شام هم همين گونه بودند ، و دانسته شد كه كارهاى على ( ع ) در طول روزگاران روشن مىشود و اگر درست نگريسته شود ، حق با حجّتهاى استوار برترى مىيابد و نادانى و اشتباه و تعصب سرانجام مردم را ملول مىسازد .
نكتهء ديگرى هم وجود دارد و آن اين است كه هرگز شيعهاى را نمىبينى كه به قهقرا برگشته باشد بلكه در افراط خود و مبالغه در اعتقاد مىافزايد و به كوتاهى بازنمىگردد تا آنجا كه رافضىيى بزرگ مىشود . به همين جهت يكى از مردم گفته است شيعهاى را در كودكى به من نشان بده تا من او را در بزرگى به صورت رافضى نشانت دهم .
( 2 ) علّت اين موضوع آن است كه چون آن شخص معتقد به تشيع مىشود ، فضائل و مناقب بر او گسترده مىشود و چون به دقت مىنگرد ، فضائل امام خود را چنان روشن مىبيند كه با دلائل رخشانى همچون ماه تابان و ستارگان رخشان او را مقدم مىدارد و بيرون شدن از آن اعتقاد بر او دشوار مىگردد و چون پارسايى و حزم در خوددارى از مبالغه و لطافت و دقت نظر ندارد نمىتواند از دايرهء مبالغه بيرون رود و افراط او را چنان فرو مىگيرد و بازمىنشاند كه رافضى مىشود .
( 3 ) گروهى هم چنان در دشمنى و كينهتوزى نسبت به او زياده روى مىكنند كه او را دشنام
هامش
على ( ع ) اعتقاد دارند .
( 1 ) اين حديث در منابع متعدد آمده است . حافظ حسكانى در تفسير آيه 57 سوره 44 و ابن عساكر در شرح حال امير المؤمنين در تاريخ دمشق ، ج 2 ، ص 159 و بحرانى در غاية المرام ، ص 424 و فرائد السمطين ، ج 1 ، ص 172 آن را آوردهاند . و به سيد هاشم بحرانى ، تفسير برهان ، ج 4 ، ص 152 - 150 مراجعه فرماييد كه آن را از قول كلينى و شيخ طوسى و ديگر بزرگان از منابع مختلف آورده است .