آنان معارضه كردند . افزون بر ايشان ، هفتاد تن از شركت كنندگان در جنگ بدر « 1 » و هفتصد تن از مهاجران و انصار كه از جملهء ايشان مقداد بن اسود و ابو ايوب انصارى دوست رسول خدا ( ص ) و ابو الهيثم بن التيهان و خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين و كسانى ديگر از ياران پيامبر بودهاند ، با او همراهى و بيعت كردهاند .
( 1 ) چگونه است كه در نظر شما بيعت ابو بكر تنها با بيعت كردن ابو عبيدة بن جراح و عمر بن خطّاب درست است ، با آنكه سعد بن عبادة با آن مخالفت و از بيعت خوددارى كرد و گروهى از انصار هم مخالفت كردند . وانگهى ، ابو بكر خود براى خلافت خويش كوشش مىكرد و فرامىخواند ؟ و بيعت با على بن ابى طالب با آنكه مهاجران و انصار و سابقهداران ايمان كه خود در جستجوى او بودند و همگان با او بيعت كردند ، ناتمام است و در آن روزگار هيچ كس كه معادل و نظير على باشد وجود نداشت .
افسوس از اين انديشه و باور كه تناقض آن اين چنين روشن است و كسى كه چنين باورى داشته باشد سخت بىآزرم است . ادامهء مخالفت كسى كه با ابو بكر بيعت نكرده است - سعد بن عبادة - تا هنگام مرگ ابو بكر در تضعيف امامت ابو بكر مهمتر است از مخالفت كسانى كه نخست با على بيعت و اقرار كردهاند - طلحه و زبير - و سپس پيمانشكنى كردهاند و مدعى شدهاند . اگر مدعى شويد كه انصار پس از مخالفت ، همگى به امامت ابو بكر اتفاق كردند ، اين سخن شما دربارهء سعد بن عباده و آنچه كه خودتان از سلمان روايت مىكنيد صحيح نيست .
( 2 ) از سوى ديگر نمىتوانيد اين موضوع را انكار كنيد كه طلحه و زبير نخست اقرار به بيعت با امير المؤمنين على كردند و سپس بدون هيچ عذر مقبولى ، كه در شرع و نظر افراد عاقل خردمند خالى از هوى و هوس باشد ، پيمانشكنى كردند . هر چند به تصور باطل شما اين بازگشت آنان از بيعت دلالت بر خطاى آنان در آغاز كار دارد . از اين مهمتر گريستن و پشيمانى عايشه است و اندوه خوردن ابن عمر بر آن كار ، تا آنجا كه تقصير و كوتاهى در اين مورد او را وادار به چنان مبالغه و افراطى كرد كه با حجاج بن يوسف بيعت كرد و چنين گفت
هامش
( 1 ) حاكم نيشابورى در اواخر شرح حال عثمان در المستدرك ، ج 3 ، ص 104 با اسناد خود از حكم نقل مىكند كه مىگفته است هشتاد تن از شركت كنندگان در جنگ بدر و دويست و پنجاه تن از شركت كنندگان در بيعت رضوان در جنگ صفين همراه على عليه السلام بودند و در الاستيعاب ، ج 2 ، ص 413 از قول عبد الرحمن بن ابزى آمده كه مىگفته است : « همراه هشتصد تن از بيعت كنندگان رضوان در ركاب على عليه السلام در جنگ صفين شركت كرديم و شصت و سه تن از ايشان كه عمار ياسر هم از آنان بود ، شهيد شدند » .