دربارهء اين سخن آن حضرت در امر به معروف و نهى از منكر و اين بيان و اين تشويق و حجت و برهان بنگريد و بينديشيد تا بدانيد كه هر كس مىخواهد اين راه را برود و هر كس هر چه گفته است به گفتار او و روش آن حضرت رفته است و از كار او اقتباس كرده و از معرفت او بينش افزوده و سخن او را بر زبان آورده است .
( 1 )
گفتار آن حضرت در وصف امام عادل و بيان وظائف ويژهء او و آنچه كه براى او و بر عهده وى است و اين كه او حجت بر رعيت است و هرگاه از حق روى گرداند و از روش دادگرى گمراه شود ، مردم را بر او حجت است
على عليه السلام آنچه را براى پيشواى دادگر و آنچه را بر عهده اوست ، بدين گونه توصيف فرموده است :
اى بندگان خدا بدانيد كه براى هر پيشواى دادگر بر رعيت حجت است و هرگاه پيشوا بر رعيت ستم كند ، رعيت را بر او حجت خواهد بود . آگاه باشيد و دست به دامن امام عادل زنيد و از آن كس كه شما را هدايت مىكند و گمراه نمىسازد امور خود را فراگيريد كه او دستگير استوار و قابل اعتماد است . اى مردم ، بر امام چيزى جز امرى كه از سوى خداوندش بر عهده او گذاشته شده نيست ، يعنى كوتاهى نكردن در اندرز دادن و كوشش كردن در خيرخواهى و زنده كردن سنت و برپا داشتن حدود و رساندن سهام بيت المال بر كسانى كه مستحق آن هستند و اظهار حجت دربارهء پيمانها و نيكى كردن و مهربانى بر همهء مسلمانان ، و هرگاه اين كارها را انجام دهد از عهدهء آنچه خداوند بر عهدهء او گذاشته به خوبى برآمده است و از كارهاى ناپسند كارگزاران خود در پيشگاه خداوند تبرّا مىجويد ، همان گونه كه پيامبر ( ص ) از رفتار خالد بن وليد بيزارى جست . « 1 »
( 2 ) اى قوم ! آنچه را از حق براى شما روشن شده است اقتباس كنيد و از آنچه به شما در آن باره خبرى داده نشده است خوددارى و بس كنيد ، با انديشيدن در دين خدا پيش از آن كه
هامش
نقل شده و افزوده است كه آن را از امير المؤمنين على عليه السلام هم روايت كردهاند . بخشهايى از آن در خطبههاى 75 ، 103 ، 105 ، 129 ، 209 نهج البلاغه آمده است . براى اطلاع بيشتر به حواشى محققانه مصحح محترم متن در المعيار و الموازنه ، ص 5 - 274 مراجعه فرماييد .
( 1 ) براى اطلاع بيشتر در مورد بيزارى جستن رسول خدا ( ص ) از رفتار خالد بن وليد به ترجمه مغازى ، ص 673 مراجعه فرماييد كه به تفصيل آمده است .