( 1 )
گفتار على عليه السلام در پاسخ يكى از يهوديان كه از او پرسيده بود : خداى ما از چه هنگام بوده است ؟
يكى از يهوديان برخاست و گفت : پروردگار ما از چه هنگام بوده است ؟ در پاسخ او فرمود :
چنين نيست كه پروردگار ما نبوده باشد و اين پرسش كه از چه هنگام بوده است براى چيزى است كه نبوده باشد و از هنگامى هست شده باشد ، و خداوند همواره بوده است ، بدون اينكه چگونگى را در او راه باشد . ازلى است . پيش از او پيشى نبوده است كه خود پيش از پيش و پيش از فرجام بوده است . همهء پايانها به پيشگاه او پايان مىپذيرد . او پايان هر پايان است .
اينها نمونهء مختصر از سخنان او در توحيد است و از همهء اهل كلام و عالمان به توحيد برتر و فراتر است . « 1 »
( 2 )
سخن على عليه السلام در وصف اسلام و عظمت اركان آن
امير المؤمنين پس از توحيد اسلام را چنان وصف فرموده است كه زبان سخنوران و توصيف گويندگان از چنان وصفى ناتوان است و چنين بود كه كسى از او پرسيد : اسلام چيست ؟ آن حضرت چنين فرمود :
ستايش پروردگارى را كه اسلام را آيين و راه قرار داد . روشهاى آن را براى كسى كه به آن درآيد آسان فرمود . اركان آن را در برابر كسى كه با آن ستيز كند استوار ساخت . آن را مايهء عزت كسى كه آن را دوست مىدارد و سبب آرامش كسى كه به اسلام مىگرود قرار داد . آن را رهنمونى كسى قرار داد كه به آن اقتدا كند و زيور كسى قرار داد كه به آن زيور بندد و عصمت آن كس كه بدان پناه برد و ريسمانى استوار براى آن كس كه بدان دست يازد و برهان كسى كه بدان سخن گويد و پرتو كسى كه از آن روشنى طلبد و گواه آن كس كه بدان دادخواهى كند و رستگارى آن كس كه بدان احتجاج كند و دانش براى آنكه بشنود و فراگيرد و حديث براى كسى كه روايت كند و قانون و حكم براى آنكه داورى كند و خرد و
هامش
( 1 ) مصحح محترم اين سخن را از مصادر ديگرى در خطبه 155 نهج السعادة ، ج 1 ، ص 537 و هم ضمن شماره 9 در بخش دوم همان كتاب ، ج 3 ، ص 38 از منابع مختلف نقل كردهاند .