مقدمهء مترجم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
و الصلاة و السلام على خير خلقه محمد خاتم المرسلين و على آله الطاهرين المعصومين .
يكى از كتابهاى ارزنده و مرجع درباره اثبات برترى امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام پس از حضرت ختمى مرتبت ( ص ) و پيامبران بر همه خلق و تمامى مسلمانان كتاب المعيار و الموازنة است . اين كتاب در نيمه اول قرن سوم هجرى تأليف شده و نام آن در منابع كهن و از جمله در الفهرست ابن نديم آمده است . « 1 » اين كتاب نمودار انديشه و باور گروه معتزلهء بغداد است كه پس از پيامبران به برترى امير المؤمنين على عليه السلام بر همگان اعتقاد داشتند .
بر خوانندگان گرامى پوشيده نيست كه همين معتزله بغداد با داشتن چنين انديشهاى در عين حال امامت مفضول را بر فاضل روا مىدارند و به خلافت ابو بكر و عمر و عثمان و پيشوايى و امامت هر كس كه با او بيعت شود ، معتقدند . بزرگانى از متكلمان و دانشمندان شيعه از ديرباز بر رد اين اعتقاد آنان كتابهايى تأليف كردهاند و تا آنجا كه اين بنده مىداند ، محمد بن على بن نعمان معروف به مؤمن طاق از ياران حضرت امام باقر و امام صادق و امام كاظم عليهم السلام و درگذشته به سال 161 هجرى كتابى به نام الرد على المعتزلة فى امامة المفضول تأليف كرده است . ابن نديم نام اين كتاب را در الفهرست ثبت كرده است ، « 2 » شيخ طوسى هم در فهرست خود اين كتاب را از آثار مؤمن طاق دانسته است . « 3 »
شيخ مفيد ( ره ) در پايان قرن چهارم و دهه نخست قرن پنجم چند كتاب در اين باره تأليف كرده است
هامش
( 1 ) محمد بن اسحاق النديم ، الفهرست ، به اهتمام مرحوم رضا تجدد ، امير كبير ، تهران ، 1350 ، ص 213 .
( 2 ) ابن نديم ، الفهرست ، ص 214 .
( 3 ) شيخ طوسى ، الفهرست ، به اهتمام استاد فقيد دكتر محمود راميار ، مشهد ، 1351 ش ، ص 323 و طوسى ، رجال ، چاپ نجف ، 1380 ق ، ص 359 - 304 .