( 1 )
نامهء امير المؤمنين على عليه السلام به كارگزاران خراج
نوشتهاند كه امير المؤمنين على بن ابى طالب كه خدايش از او خشنود باد به كارگزاران خراج چنين نوشت :
از بندهء خدا ، على امير مؤمنان به خراج ستانان . سلام بر شما .
اما بعد ، آن كس كه از آنچه به سوى آن بازخواهدگشت - رستخيز - بيم نداشته باشد براى خود چيزى پيشاپيش نخواهد فرستاد كه او را آزاد سازد ، و آن كس كه از خواستهء دل خود پيروى كند و فرمانبردارش گردد و آن را بر آنچه كه مىشناسد ترجيح دهد ، خويشتن را به نابودى افكنده و به زودى پس از اندك روزگارى پشيمان خواهد شد .
( 2 ) هان ! كه كاميابترين مردم در اين جهان كسى است كه از آنچه زيانش را مىشناسد بازايستد و برگردد و بدبختترين آنان كسى است كه از هواى دل خويش پيروى كند . عبرت گيريد و بدانيد كه براى شما فقط همان كارهاى خيرى كه پيشاپيش فرستاده باشيد باقى خواهد ماند ، و آنچه خير نباشد به رستخيز چنان خواهد بود كه دوست خواهيد داشت ميان شما و آن جدايى و دورى افتد ، و خداوند شما را از خود برحذر مىدارد و خداوند نسبت به بندگان سخت مهربان است ، و بدانيد گرفتارى هر چيز كه در آن كوتاهى كنيد بر عهدهء شماست و آنچه به انجامش مأمور شدهايد اندك و آسان است و پاداش آن بزرگ است . و بر فرض كه در آنچه خداوند از ستم و زياده روى نهى فرموده است كيفرى كه از آن بايد ترسيد نمىبود ، در ترك آن چنان پاداشى است كه جاى عذرى براى نخواستن آن باقى نمىماند . بنابراين رحم كنيد تا بر شما رحم شود . خلق خدا را ميازاريد و بيش از توان ايشان بر آنان تكليف مكنيد . داد مردم را از خويشتن بدهيد و در قبال نيازهاى ايشان و برآوردن آنها شكيبا باشيد ، كه شما گنجوران رعيت هستيد . براى خود پردهدار مگيريد و هيچ كس را از نيازش بازمداريد ، و هيچ كس را در برابر گناه ديگرى مگيريد ، مگر كسى را كه كفالت و ضمانت او را بر عهده گرفته است ، و در كارى كه مايه رشك بردن بر شماست خويشتندار و شكيبا باشيد . هان ! بپرهيزيد از اينكه با تنبلى و بهانهتراشى كار را به تأخير اندازيد و با كسالت كار خير را از خود برانيد ، كه در اين كار نوميدى جاودانه خواهد بود .
( 3 ) دست فرودستان خود را بگيريد ، و بر حذر باشيد كه كارهايى انجام ندهيد كه خداوند